Vrijheid van meningsuiting in de leegte?

door SV op 31/08/2009

in Grondrechten

Het culturele seizoen werd zaterdag geopend, vandaag start het academisch jaar en komende zondag is er weer een nieuwe Buitenhof. Dagelijkse beslommeringen zullen het nieuws gaan beheersen – de vraag is waar dat nieuws wordt geconsumeerd.

Steeds meer kranten en tijdschriften lijden onder “geïnstitutionaliseerde onderbezetting”. Om de dalende circulatie te ondervangen wordt op de redactionele kleintjes gelet. Daar tegenover staan florerende blogs, die als primaire bron vaak de oude media gebruiken. Als de inkomstendaling van oude media zich voortzet, dreigen “primaire media” – bij gebrek aan de betere term – te verdwijnen. Secundaire media – bij gebrek aan een betere term – zouden zich dan slechts kunnen richten op geruchten die niet door de een of andere redactie zijn geverifieerd. In de New York Review of Books wordt geanalyseerd in hoeverre dit scenario waarschijnlijk is, en of dit scenario de informering van consumenten zou ondergraven. Een tipje van de sluier: integendeel. Enkele secundaire media worden in toenemende mate primaire media met een ander inputproces – lezers geven directe input, en door het opbouwen van redacties wordt die input gekanaliseerd. Andere secundaire media prikkelen en verwijzen naar primaire bronnen.

Het artikel besteedt weinig aandacht aan de vraag of de ontwikkeling van blogs ertoe leidt dat de invloed van extreme meningen groter wordt. Ik zie het volgende gevaar. Volgers van andere blogs dan deze lezen nu eenmaal graag meningen die aansluiten bij hun eigen overtuiging, en liever geen meningen die hun niet aanstaan. Dit zorgt ervoor dat blogs een gekleurder beeld laten zien dan in de oude media. Immers, oude media zijn regiogebonden, en in die regio moeten zij een grote groep mensen aanspreken om tot een oplage te komen die voldoende opbrengsten had – dit begrenst de kleuring die de krant aan het nieuws kan geven. Nieuwe media zijn niet regio-, maar groepsgebonden. Eenieder kan een nieuw blog starten, en een starter op de markt zal een opvallend ander geluid moeten laten horen om lezers aan zich te binden. En dat geluid zal over het algemeen eenzijdig zijn doordat lezers (van andere blogs dan deze) liever hun eigen mening terugzien. Lezers krijgen wat ze willen en zullen minder dan vroeger worden geconfronteerd met afwijkende meningen. Een vorm van groupthink kan dan gemakkelijk ontstaan, waardoor andere meningen niet meer op waarde worden geschat.

Zowel het blog als haar lezers zouden dit moeten voorkomen. Op dit blog zullen ook in het nieuwe seizoen alle argumenten over tafel gaan. Tegelijkertijd wordt de lezers gewezen op een geheel ander geluid (hier en hier) dan wat u hier zoekt en hopelijk vindt.

1 RML 05/10/2009 om 20:21

Ik werd in ee grijs verleden op de middelbare school er al op geduid dat het lezen van 1 krant gelijk stond met het lezen van geen krant; dat ik om mijn mening te kunnen vormen meerdere kranten zou moeten lezen om mij op die wijze bloot te stellen aan verscheidene, afwijkende danwel elkaar aanvullende opinies en inzichten.

Dat advies lijkt mij even valide wanneer het gaat om blogs.

Maar, in het grijze verleden al liet slechts een elitaire bovenlaag zich op genoemde wijze voorlichten. Tegenwoordig is dat niet anders.

Vorige post:

Volgende post: