Vrijheid van meningsuiting waar je ook niks aan hebt

door FTG op 18/02/2009

in Grondrechten

Aan vrijheid van meningsuiting heb je natuurlijk niets als het alleen uitingen beschermt waar iedereen het mee eens is. Je hebt er ook niets aan als het alleen uitingen beschermt die mensen koud laten. De vraag naar vrijheid van meningsuiting speelt dan ook alleen maar als uitspraken heftige reacties oproepen, bijvoorbeeld omdat ze als kwetsend of beledigend ervaren worden. Juist dan behoeven de uitspraken (of de sprekers) bescherming. De suggestie die wel eens te horen valt dat beledigende of kwetsende uitspraken buiten de bescherming van de vrijheid van meningsuiting vallen is dan ook absurd. Je beschermt dan immers alleen nog de uitspraken waar iedereen het mee eens is, of de uitspraken waar niemand in geïnteresseerd is. Dat betekent een feitelijke afschaffing van de vrijheid van meningsuiting.

Dit lijkt allemaal voor de hand te liggen, maar de consequenties hiervan worden ook door veel kampioenen van de vrijheid van meningsuiting niet volledig beseft. Wilders wordt bedreigd door bepaalde groepen moslims, omdat hen niet bevalt wat hij zegt. Wilders beschouwt dat (op zijn minst) als een gebrek aan respect voor de vrijheid van meningsuiting. Hij heeft daar gelijk in. Diezelfde Wilders wil echter de Koran verbieden, omdat hem niet bevalt wat daar te lezen valt. Wilders ziet het als een inbreuk op het recht van vrije meningsuiting dat hem de toegang tot Engeland ontzegd is. Hij wil echter zelf radicale imams de toegang tot Nederland ontzeggen.
Ook de VVD is naar goede liberale traditie een voorvechter van de vrijheid van meningsuiting. Mark Rutte had bijvoorbeeld grote problemen met de arrestatie van Gregorius Nekschot. Toch wil de VVD dat Yvette lont, voorheen Christen Unie, vervolgd wordt wegens haar oproep om homo’s te weren uit bestuursfuncties.

De VVD wil dat waarschijnlijk omdat deze oproep kwetsend en beledigend is. Dat is die oproep ook, maar hetzelfde geldt voor sommige van de cartoons van Nekschot. En dat is precies het punt: vrijheid van meningsuiting houdt niet alleen in het beschermen van uitspraken die door anderen kwetsend gevonden worden, het houdt ook in het beschermen van uitspraken die je zelf kwetsend vindt.

Over de vraag waar de grens dan wel ligt en wat de ratio is van de vrijheid van meningsuiting, wellicht later meer op dit blog.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 LD 21/02/2009 om 17:19

Interessante bijdrage. Wat te denken van deze overweging uit de beschikking van het Gerechtshof Amsterdam, waarin de vervolging van Wilders wordt bevolen:

“De deelnemers aan dit debat genieten de grootst mogelijke vrijheid om hun mening, ook als die onwelgevallig en beledigend is ten opzichte van anderen, te uiten, waarmee overigens niet gezegd wil zijn dat er een ‘recht om te beledigen’ bestaat. In het licht van waarden, zoals pluralisme, tolerantie en ruimdenkendheid, die essentieel zijn voor een democratische samenleving, mogen die meningen zelfs grieven, choqueren en verontrusten.”

Hier valt maar met moeite chocola van te maken. Een mening mag onwelgevallig en beledigend zijn, maar een recht om te beledigen bestaat niet. Een mening mag wel weer grieven, wat volgens mijn woordenboek (eerste betekenis) zoiets als “beledigen” of “diep kwetsen” betekent. De bedoeling van het kwistig met termen goochelende hof is blijkbaar dat er meningen zijn die dusdanig kwetsen, dat ze het strafrechtelijke delict “belediging” opleveren. Anders gezegd: kwetsende meningen worden in beginsel beschermd (het delict “kwetsing” bestaat in Nederland niet), maar sommige van die kwetsende uitlatingen kunnen als “belediging” in de zin van het Wetboek van Strafrecht worden aangemerkt. Dat delict bestaat dan weer wel, zie bijvoorbeeld het in de Wilderszaak genoemde artikel 137c Sr over groepsbelediging.

Hiervan moet worden onderscheiden aanzetten tot haat, discriminatie en/of gewelddadig optreden, zoals strafrechtelijk gesanctioneerd in artikel 137d Sr. De uitspraak dat homo’s moeten worden geweerd uit bestuursfuncties is op zichzelf niet beledigend, maar kan eventueel wel als aanzetten tot discriminatie worden aangemerkt. De uitspraak dat “die gore, minderwaardige en onmiddelijk uit te roeien reetkeverende kuthomo’s” uit bestuursfuncties moeten worden geweerd scoort mogelijk alle punten: groepsbelediging, aanzetten tot haat, discriminatie en geweld. Artikel 137c en d kunnen dus tegelijkertijd van toepassing zijn.

Overigens is het niet vreemd dat de VVD Zuidoost (waar Rutte overigens niets mee te maken heeft) nu naar de rechter stapt om vervolging van Lont af te dwingen. Dat was te verwachten na de Wilders-beschikking. Wat mij betreft nog een reden om kwetsende uitspraken (in de breedste zin van het woord) toch vooral bij de civiele rechter neer te leggen.

2 Bas 22/07/2009 om 12:14

Een interessant boekje over dit onderwerp is dat van Rob Wijnberg – In Dubio.

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: