Waar zijn de juristen Europees recht?

door PB op 14/06/2011

in Buitenland

Post image for Waar zijn de juristen Europees recht?

Vandaag debatteert de Tweede Kamer weer over Griekenland. Er moet weer rond de 90 miljard naar Griekenland.  S&P heeft de Griekse rating gisteren verlaagd van B naar CCC. Wie de Griekse tragedie volgt, weet dat er veel op het spel staat: allereerst geld, dan nog meer geld, dan de Akropolis, de dromen van eurofielen en -sceptici, de Nederlandse pensioenen, de Duitse en Franse Banken, Portugal, Ierland, Spanje, etc. etc. Te midden van alle economische krachttermen (“Lehman, Lehman”) en apocalyptische scenario’s, wordt de stem van de jurist en het recht echter maar weinig gehoord. Te weinig, want staat niet eigenlijk evenzeer de rechtsstaat en de democratie op het spel?

Wie het EU-Verdrag erop naslaat zal merken dat twee bepalingen juristen in Europees recht toch aan het denken behoren te zetten. Maar nergens (in Nederland, wel in Duitsland) vormen deze bepalingen onderdeel van het publieke debat.

1. Allereerst staat overduidelijk in artikel 125 VWEU: “De Unie (…). De lidstaten zijn niet aansprakelijk voor de verbintenissen van centrale overheden (…) van een andere lidstaat en nemen deze verbintenissen niet over.” Daar is geen woord Spaans bij. Natuurlijk is er dan nog de exit-optie van artikel 122 VWEU (die al eerder hier behandeld is): “In geval van moeilijkheden of ernstige dreiging van grote moeilijkheden in een lidstaat, die worden veroorzaakt door natuurrampen of buitengewone gebeurtenissen die deze lidstaat niet kan beheersen, kan de Raad op voorstel van de Commissie, onder bepaalde voorwaarden financiële bijstand van de Unie aan de betrokken lidstaat verlenen. De voorzitter van de Raad stelt het Europees Parlement van het genomen besluit in kennis.” Uit een oppervlakkige lezing van deze bepaling is al duidelijk dat de huidige operaties niet voldoen aan de formele en materiële eisen van het Verdrag. De Griekse crisis was zelfs voorzienbaar. En nu is wel het moment politici, academici en rechters hierop te wijzen, want de Europese Raad heeft al verklaard dat dit lastige artikel 122 VWEU vervangen wordt door het wat werkzamere ESM, natuurlijk zonder de burgers verder daarover te raadplegen.

2.  Laten we niet denken dat de ECB zich wel aan de regels houdt. Het handelen van de ECB is juist een van DE probleemfactoren. Artikel 123 VWEU windt er geen doekjes om: “Het verlenen van (…) kredietfaciliteiten bij de Europese Centrale Bank of de centrale banken van de lidstaten, (…) ten behoeve van instellingen van de Unie, centrale overheden (…) van de lidstaten, alsmede het rechtstreeks van hen kopen door de Europese Centrale Bank of nationale centrale banken van schuldbewijzen, zijn verboden.” En toch heeft de ECB heel wat Griekse obligaties op de balans staan. Maar de ECB had nog een andere leuke truc om het recht te omzeilen. In plaats van direct geld te lenen aan de Griekse overheid, leende het geld aan Griekse banken. Niks aan de hand, ware het niet dat het onderpand van deze leningen werd gevormd door… Griekse staatsobligaties. En aan wie leenden de banken het geld uit? Aan de Griekse overheid voor nieuwe staatsobligaties, die weer het onderpand konden vormen van een nieuwe lening van de ECB. Omdat de ECB hierdoor zo diep in de  Griekse schulden zit, vecht zij zelf voor haar eigen bestaan.

Maar mijn vraag is vooral: waar zijn de juristen die dit aankaarten? Wanneer de overheid niet meer volgens het recht handelt, maar naar eigen goeddunken geld uitgeeft en het recht daarvoor aan de kant zet, dan komen er scheuren in de fundamenten van onze rechtsstaat, dan verdwijnt het vertrouwen van mensen in het politiek-bestuurlijk systeem dat Europa heet.

3. Als laatste wil ik nog noemen hoe wij op dit moment de democratie ondermijnen door het onrecht dat we de Grieken aandoen. Griekenland is de makkelijke prooi voor ultiem destructieve kritiek en uiterst destructieve maatregelen die hun volk, staat en economie kapotmaken. Wilders gaat voorop, maar De Jager is vlak achter hem, en eigenlijk doet iedereen mee. Wie verdedigt de Griekse soevereiniteit tegen deze Europese Loansharks? Wie legt de schuld bij de banken, bij de pensioenfondsen, bij de mensen die zo dom waren geld te lenen aan Griekenland (behalve die Griekse professor die op Nieuwsuur verschijnt). Als een soort curator menen wij nu ook al het Griekse staatseigendom te gaan verkopen, liefst door een eigen instelling en niet door de Grieken, want die zijn te lui. Als dit de manier is waarop Europa omgaat met de nationale soevereiniteit van haar volkeren dan weet ik niet of men nog wel bij Europa zou moeten willen.

Kortom, de rechtsstaat, de democratie en het vertrouwen van burgers staan op het spel. Maar wanneer politici zwijgen en juristen stil zijn, dan is er altijd nog Karlsruhe. Misschien kan Karlsruhe alle burgers, in het bijzonder de Griekse, redden van deze Europese machtsgreep. 5 Juli is de hoorzitting. Wij wachten in spanning af.

(Dit stukje is mede geïnspireerd door het vrijmoedige commentaar dat vaak de website van de FAZ siert)

{ 9 reacties… read them below or add one }

1 Filip S. 14/06/2011 om 12:30

Juridisch gezien is het allemaal op het randje of net eroverheen, daarbij wil ik niet discussieren of de schuldencrisis ‘voorzienbaar’ was. Dat is, gelet op de toch wel complexe, causale verbanden namelijk al een discussie op zich.

Er spelen echter meerdere dingen en een en ander kan niet worden afgedaan met een globale lezing, zo is er een EFSM en een EFSF5:
– dat eerste is er gekomen op grond van een verordening, volledig gebaseerd op de verdragen en de noodhulp van art. 122, lid 2. Dit EFSM geeft echter zelf geen geld uit of slechts heel beperkt en is daardoor schijnbaar niet in conflict met de andere verdragsteksten. Het is slechts de procedure en verdeling van competenties en functies over de verschillende instituties.
– Het EFSF haalt dan wel het geld op en deelt dat uit onder de armen, maar dat is dan formeel weer niet iets van de Europese Unie, maar een ‘gewoon’ verdrag getekend door de 16 euro-lidstaten. Weliswaar leunt dit EFSF voor van alles en nog wat sterk op de unie-instellingen en agentschappen, maar formeel is het een ‘lo’ iets, opgericht onder Luxemburgse wetgeving. Op deze wijze worden dus de verdragsverboden omzeild en maken de lidstaten gebruik van het restje soevereiniteit op dit terrein. Vraag is of de lidstaten dan niet nationaal gebonden zijn aan het hogere verdragsrecht ? Ik neem aan de de RvS daar iets over heeft gezegd toen het verdrag werd voorgelegd aan het parlement.
– De ECB maakt dus voor het opkopen van de staatsobligaties ook gebruik van een ‘truc’ door op te treden als ‘lender of last resort’ voor de Griekse banken. Artikel 21, lid 1 van het ECB-protocol verbiedt echter wel uitdrukkelijk het direct kopen van schuld, maar daarmee dus impliciet niet het indirect kopen waar de ECB zich nu aan laaft. Dit lijkt dus volgens de verdragen net binnen de lijnen.

Al met al zijn uw opmerkingen terecht dat e.e.a. ook eens een goede juridische analyse behoeft, maar is het niet gelijk evident dat e.e.a. ook daadwerkelijk een overtreding is van de verdragsteksten. Het is meer complex en meer op dan wel net over het randje.
De juridische vragen krijgen wel antwoord en de door u aangehaalde FAZ kan binnenkort weer smullen want bij onze oosterburen hebben enkele usual suspects alweer geklaagd in Karlsruhe.

Met een van uw opmerkingen ben ik het pertinent niet eens, dat is namelijk de opmerking dat de burger gepasseerd wordt aangaande de verdragswijziging voor het permanente stabilisatiemechanisme. Juridisch gezien bewandelt namelijk welke verdragswijziging dan ook exact dezelfde nationale weg, namelijk die van de eigen constitionele arrangementen. In Nederland betekent dat het parlement dus gewoon zijn zegje mag doen over deze wijziging. De burger wordt dus niet gepasseerd of in ieder geval niet meer dan bij elke andere verdragswijziging het geval was geweest.

Het enige punt is dat de Europese Raad flink bij de nationale regeringen heeft geinformeerd of de voorgestelde verdragswijziging per referendum moet worden voorgelegd, dat blijkt (vooralsnog) nergens het geval. Mocht echter elk willekeurig land, volgens de eigen grondwetten, toch besluiten e.e.a. voor te leggen d.m.v. een referendum kan daar verdrags-juridisch gezien niets tegen in worden gebracht.

2 PB 14/06/2011 om 12:51

Hartelijk dank voor deze uitvoerige toelichting op de financiele constructies, dat zorgt voor discussie en dat is goed.

Terloops merk ik inderdaad op dat de burger bij het ESM wordt gepasseerd. Natuurlijk is dat een beetje makkelijke taal. Ik ben het ook met je eens dat wanneer de normale constitutionele procedure voor verdragswijziging zou worden gevolgd democratische legitimatie veel beter gewaarborgd is. Alhoewel ik bij de Nederlandse wijze van goedkeuring van EU-verdragen wel wat vraagtekens heb en van harte het voorstel Van der Staaij ondersteun.

Niettemin vraag ik mij even af of het ESM niet wordt ingevoerd door middel van de vereenvoudigde verdragswijziging (48 lid 6 VEU). En ik dacht dat dit wel het geval was. Natuurlijk treed ook dan pas de wijziging in werking na goedkeuring; maar het geeft wel aan dat ze het snel willen doorvoeren, zo veel mogelijk tegenstand willen omzeilen, en het liever niet aan de burger voorleggen…

3 Filip S. 14/06/2011 om 13:36

Ja, de verdragswijziging gaat via de vereenvoudigde methode. Het is echter zo dat het strikt genomen niet uitmaakt of een verdragswijziging normaal of eenvoudig tot stand is gekomen, elk land dient namelijk altijd te ratificeren (of hoe dat grondwettelijk dan overal ook heet) via de eigen methodes. Dat betekent dat de burger, vertegenwoordigd in zijn nationale parlement, niet zomaar overgeslagen wordt.

Het gemak van de vereenvoudigde methode zit vooral aan de voorkant van het proces, omdat de Europese Raad toch al unaniem voorstander is. Dat gedoe met IGC’s en conventies kan dan worden overgeslagen.

Er is hier echter flink nagedacht dat de verdragswijziging zo summier is dat regeringen afzien van referenda. Gelet op de materie en de recente referendageschiedenis (die altijd gingen over wat anders dan het daadwerkelijke onderwerp) acht ik dat een begrijpelijke keuze en niet een besluit om de burger te passeren.

Overigens zou ik graag een punt van discussie willen aanvoeren over de voorgestelde verdragswijziging. De tekst is dan wel summier, maar is het wel of niet een uitbreiding van de bevoegdheden ? (dat weer bepalend is voor de te gebruiken verdragswijzigingsmethode). De term competentie staat bijvoorbeeld nergens in de verdragstekst deugdelijk gedefinieerd. Daarnaast staat men in het vervolg iets toe, wat voorheen uitdrukkelijk verboden was. Bovendien wordt er ook hier weer een zelfde soort tweedeling (verdragswijziging en nieuwe intergouvernementele organisatie) opgevoerd, die ook verregaande bevoegdheden neerlegt bij waarschijnlijk de Europese Commissie en de Europese Raad (immers men wil de beslissing minder afhankelijk maken van politiek en meer van de economische factoren).

4 Martin H. 20/06/2011 om 13:50

Wat heerlijk om deze mening te lezen.

Onlangs heb ik mijn bachelorscriptie (Bach. Internationaal en Europees Recht aan de RuG) betreffende dit onderwerp geschreven en ik kwam jammerlijk tot dezelfde conclusie: waar Duitsland overstroomt met juridische kwalificaties, blijft het in de rest van de juridische wereld stil, met name in Nederland.

Het mag dan wel zo zijn dat de politieke en economische noodzaak in het verleden altijd meer vooruitstrevend zijn geweest, met als gevolg dat het recht er wat achteraan hobbelt, als een soort “als het kalf verdronken is…” reactie, echter horen juristen zeker met betrekking tot dit verstrekkende en ingrijpende mechanisme te controleren of het Europees recht hiermee in overeenstemming is.

In mijn scriptie heb ik geconcludeerd dat, voor wat betreft het Europese Financiële Stabilisatie Mechanisme (EFSM), althans de Verordening die dit geconstitueerd heeft (Verord. 407/2010), deze niet op de juiste juridische basis genomen is. Artikel 122 lid 2 VWEU ziet mijns inziens niet op de door de Verordening als wèl gerechtvaardigd aanvaarde financiële crisis als grondslag voor financiële hulpmaatregelen. Daarentegen is mijn analyse slechts zijdelings steekhoudend, daar een formele definitie van het Hof van Justitie van de Europese Unie ontbreekt. Desalniettemin dient het “bailout-verbod” van art. 125 VWEU niet eenvoudig te worden gepasseerd, aangezien het een fundamenteel vereiste betreft van de Economische en Monetaire Unie (EMU) van de EU. Het is een verbod dat garandeert, althans verplicht, dat Lidstaten hun eigen publieke financiën op orde hebben. Hebben ze dat niet, dan is dat hun eigen verantwoordelijkheid.

In tegenstelling tot Filip S. hierboven (comment 1), wil ik wel aanduiden dat uit het EFSM wel degelijk aanzienlijke financiële hulpmiddelen vloeien. Aangezien het fonds à 60 miljard euro niet dermate groot in omvang is, vergeleken met het EFSF (de Europese Financiële Stabiliteit Faciliteit) à 440 miljard, zijn de bedragen geringer. Desalniettemin geschiedt dit wel. Bewijs hiervan wil ik graag aandragen door te verwijzen naar de site van de Europese Commissie (weliswaar in Engels, Nederlands ontbreekt: http://ec.europa.eu/economy_finance/eu_borrower/efsm/index_en.htm).
Bovendien is het nadeel van het EFSM dat, in het geval dat een Lidstaat zijn verplichtingen niet nakomt of kan komen, de gehele Europese Unie (niet enkel de Eurogroep) als het ware garant staat voor vergoeding van de kosten; het EFSM is namelijk gefinancierd door een specifiek hiervoor ingerichte begrotingslijn.

Hetgeen U & Filip S. in comments 2 & 3 stellen, heb ik eveneens aan de orde gebracht in mijn scriptie, namelijk of er wel of niet een uitbreiding van bevoegdheden is gerealiseerd, door de toevoeging van een nieuwe paragraaf aan art. 136 VWEU. Mijns inziens, geconcludeerd hebbende dat de bevoegdheid in art. 122 lid 2 VWEU niet ziet op financiële steun die zogenaamd veroorzaakt is door de financiële crisis, is een nieuwe bevoegdheid gecreëerd door de Europese Raad, ondanks haar conclusies die stellen dat hier geen sprake van is (maar falen dit succesvol te verdedigen). Derhalve is de verdragswijziging aangenomen via de verkeerde procedure; de wijziging is daarmee nietig te bevinden.

Nogmaals, het doet mij deugd dat ik niet de enige ben die het opmerkelijk vind dat er tot nog toe tergend weinig juridische analyses zijn. Het mechanisme bestaat inmiddels al meer dan een jaar en het lijkt wel doodgezwegen te worden. Blijkbaar betreft het een geval waarin het doel de middelen heiligt.

Hopelijk kan Uw blog hier een verandering in brengen.

5 Martin Holterman 20/06/2011 om 15:13

Me dunkt dat de (Nederlandse) juristen Europees recht hebben geconcludeerd dat dit bij uitstek een rechtsgebied is waar het primaat bij de “Maîtres des Traités” ligt. Zolang het gaat om maatregelen die “op het randje of net eroverheen” zijn, zoals Filip S. het stelde, mag de Raad doen wat haar goed dunkt. Dit zal, de facto, ook de opstelling van het Hof zijn, mocht haar ooit een zaak over dit onderwerp bereiken.

De reden waarom dit in Duitsland anders is, is dat Duitse juristen dit debat voeren tegen de achtergrond van een mogelijke zaak voor het Bundesverfassungsgericht. In zo’n zaak zal het er wel degelijk om gaan wat de relevante Verdragsteksten precies betekenen. Het BVerfG is immers niet gewend om in dit soort gevallen de politici al te veel hun zin te geven, dus zullen ze zich hun eigen oordeel vormen.

In Nederland zal een besluit van de Raad linksom of rechtsom wel worden uitgevoerd. De enige vraag is hoe de regering zich in de Raad moet opstellen, en dat is een economisch-normatieve vraag, geen juridische vraag.

6 Filip S. 20/06/2011 om 17:07

@ Martin H.

Bedankt voor je uitvoerige pleidooi. Ik wil graag op een ding reageren. Natuurlijk was ik mij bewust dat het EFMS inderdaad wel met 60 miljard is opgetuigd en dat dit ook een fors bedrag is, maar ook ik heb dat bekeken in relatie tot het ruim 7 keer grotere stabilisatiefaciliteit.
Daaruit heb ik min of meer de (snelle) conclusie getrokken dat die 60 miljard wel valt te kwalificeren onder de ‘noodhulp’ van art 122, lid 2, mede gelet op de rest van de passages die meer gaan over procedures en toekenningen.

Die conclusie is natuurlijk wel een hunchfeeling en niet gebaseerd op bijv. een duidelijke financieel-economische rationale. Ik ben benieuwd naar de uw exacte redeneringen. Staat de scriptie in een publieke repository van de RUG ?

7 Martin H. 20/06/2011 om 22:28

@ Filip S.

Dank voor Uw reactie en vraag.

Ik ben er vrij zeker van dat mijn scriptie niet online gepubliceerd is/wordt, waar dan ook. Het betreft daarnaast een volledig in het Engels geschreven scriptie, gedaan na ongeveer een maand aan moeizame research. Het betreft dus zeker geen dissertatie, maar in het kort kan ik hier mijn bevindingen/conclusies omtrent het EFSM wel uiteenzetten:

Allereerst heb ik een korte weergave van de drie centrale verbodsartikelen weergegeven, die de EMU behelst. Dit betreft artikelen 123 (verbod van financiële steun aan publieke instellingen door Lidstaten of de EU als geheel), 124 (verbod van toegang tot kredietverlenende instellingen, tenzij voortvloeiend uit normale gang van zaken) en art. 125 VWEU (het verbod tot het overnemen van schulden van andere Lidstaten). Al deze artikelen zijn opgesteld ter waarborging van de verantwoordelijkheid van Lidstaten voor hun eigen financiën: maken ze er een potje van, door riskante financiën erop na te houden, dan komt dat voor hun eigen rekening en hoeven ze niet op steun te rekenen van de EU.

In principe is het EFSM in overeenstemming met artikel 125, tenzij er een zgn. “default” van een Lidstaat optreedt: het feit dat een Lidstaat zijn verplichtingen niet nakomt of kan komen en het uiteindelijk leidt tot het kwijtschelden van de schuld door de Unie wordt door de gehele Unie financieel gedekt. Dit mag niet in relatie tot art. 125 VWEU, behalve als er een uitzonderlijke situatie zich voordoet, zoals beschreven in Art. 122 lid 2 VWEU.

De crux met dat lid zit hem dus in de “buitengewone gebeurtenissen die deze lidstaat niet kan beheersen” (Eng: “exceptional occurrences beyond its control”) en het voorgaande “natuurrampen”. Betreft dit dan enkel natuurrampen, of zijn andere ‘occurrences’ ook te rechtvaardigen? Aangezien er geen arrest van het Hof van Justitie gewezen is hieromtrent, ben ik in enige literatuur gedoken, die vrijwel volledig wijst op “rampen”: zij het de natuur, ofwel oorlog en mogelijk terroristische aanvallen. De vervolgvraag is: “is de financiële crisis te rechtvaardigen als ‘exceptional occurrence'”?

Aangezien ik vrijwel geen (strikt juridische) informatie tegen ben gekomen, heb ik zelf geconcludeerd dat de financiële crisis zuiver geredeneerd mogelijkerwijs wel onder een buitengewone gebeurtenis valt te scharen, echter dat het gedeelte “die deze lidstaat niet kan beheersen” veel moeilijker valt te rechtvaardigen: in Griekenland bijv. (geen hulp toegewezen onder het EFSM, maar onder het daarvóór op gerichte Griekse Lening Faciliteit) is er kort gezegd een potje van de publieke financiën gemaakt; Ierland had een zwak belastingstelsel en ik heb gelezen over een fikse bankencrisis waar simpelweg geld verdwenen is. Kortom, de crisis heeft toegeslagen op een verkeerd moment mogelijk, maar is niet (geheel) oncontroleerbaar. Bovendien is een natuurramp of oorlog tastbaarder dan iets als de financiële crisis en daarmee moeilijker te controleren, als bijvoorbeeld complete infrastructuren platgelegd zijn.

Daarmee meen ik dat de crisis niet geldt als een gerechtvaardigde grond voor financiële steun onder artikel 122 lid 2 VWEU; derhalve biedt het geen uitzondering op artikel 125 VWEU en is het nietig.

Ik geloof dat ik hiermee grotendeels mijn belangrijkste punten in het kort heb opgesomd. Graag verneem ik Uw reactie hierop, om de discussie hier in ieder geval wel levend te houden.

8 PB 21/06/2011 om 09:13

Bedankt martin voor het delen van je scriptie.

1. Met betrekking tot de lidstaten (artikel 125). Hoewel artikel 122 lid 2 niet alleen spreekt over natuurrampen, en ik het wel met Martin eens ben dat dit artikel niet bedoeld is voor de huidige omstandigheid, kan ik begrijpen dat politici het recht voor dit doel misbruiken. Eigenlijk erkennen de Herren der Vertrage zelf ook dat artikel 122 lid 2 niet echt geeigend is voor dit doel, want in de consideratio van het Besluit van de ER van 25 maart 2011 zeggen ze zelf ook:

” aangezien dit mechanisme bedoeld is om de financiële stabiliteit van de eurozone in haar geheel te waarborgen, is artikel 122, lid 2, VWEU niet meer nodig voor dergelijke doeleinden.”

Nu wordt deze bepaling ingevoegd bij artikel 136 (maar artikel 122(2) blijft dus wel bestaan).

“3. De lidstaten die de euro als munt hebben kunnen een stabiliteitsmechanisme instellen dat geactiveerd wordt indien dat onontbeerlijk is om de stabiliteit van de eurozone in haar geheel te waarborgen. De verlening van financiële steun, indien vereist, uit hoofde van het mechanisme zal aan stringente voorwaarden gebonden zijn.”.
Dat zal dus een stuk makkelijker gaan.

2. Maar hoe zit het met de ECB. Hoe kan het dat deze in totaal voor 140 miljard (50 miljard grieks staatspapier, 90 miljard grieks staatspapier als onderpand) EURO direct en indirect Grieks staatspapier heeft opgekocht? Hoe is dat te rijmen met artikel 123? Mijns inziens is de ECB de reden dat wij verdergaan met het financieren van Griekenland. Iets anders zou een eventueel failliet van de ECB betekenen, en dus een failliet van de EURO. Daar komt bij dat de ECB wegens zijn ondemocratische positie, het is immers politiek onafhankelijk, en het bestuur wordt niet democratisch gekozen; het de mogelijkheid geeft dingen politiek gedaan te krijgen die de ministers niet kunnen. Kunnen de bestuurders financieel/strafrechtelijk aansprakelijk zijn voor het schenden van het Verdragsrecht?

The Economist had laatst een artikeltje over Trichet en de ECB, zie hieronder voor de tekst. Het ECB speelt een gevaarlijk politiek spel.

DESPITE being almost alone in its hard-line opposition to any form of Greek debt restructuring, the European Central Bank looks set to win the current round of Greek bail-out negotiations. As my colleagues have noted, an informal and voluntary debt rollover won’t deal with Greece’s underlying insolvency, and may make a future restructuring more complicated. This can-kicking exercise will end in tears.

Delay does, however, affect the likely political consequences of a debt restructuring. Research from JPMorgan, highlighted by FT Alphaville over the weekend, shows how euro-zone states are increasingly responsible for Greek debt (directly or indirectly through the ECB) as private creditors’ bonds mature and the bail-out tab rises. Future debt restructuring will be more costly for European states and fiscal integration more attractive.

This amounts to the advance of European integration by the back door, a time-honoured EU tradition. Judging by his provocative remarks at the Charlemagne prize ceremony—an award previously given to the euro itself—that may well be Jean-Claude Trichet’s goal in seeking to defer a debt restructuring. And the ECB, like any human institution, responds to the political perspective and personal ambitions of its leadership.”
There are, of course, alternative rationales for the ECB’s obdurate approach—self-preservation; fear of a “Lehman moment”—but I find it hard to imagine that the political consequences are lost on the ECB’s president. Mr Trichet, once an advisor to arch-EU federalist French President Giscard d’Estaing, has shown no compunction about wading into the political debate over the future governance of Europe, despite the ECB’s notionally apolitical role and lack of democratic mandate.

If so, it’s a game of brinkmanship that comes with great risk for the ECB. Its leaders’ strident statements—even slapping down Vice President Vitor Constâncio by “replacing” his ambiguous remarks on maturity extensions with a categorical rejection—leave no room for compromise, and the ECB hasn’t dropped any hints that this is just a tough negotiating tactic. The ECB has put its credibility on the line; now any near-term restructuring will create the perception that the euro’s independent monetary authority has bent to the will of sovereign euro-states.

Moreover, the ECB’s bond purchases and collateral exposure have left it dangerously exposed to a haircut. According to Open Europe, a London-based think tank, the ECB faces up to €444 billion in potential losses from struggling euro-zone countries and €140 billion from Greece alone—itself a factor putting pressure on European states to delay debt restructuring, as the ECB’s losses would force a recapitalisation of the central bank.

Thus far, Mr Trichet has held his nerve in this high-stakes stand-off, and the ECB’s position may be reinforced by the appointment of Christine Lagarde as IMF chief; Ms Lagarde is reputedly “the most uncompromising opponent of a Greek debt restructuring among euro zone ministers”. Despite opposition from voters, the path of least resistance for EU politicians remains to put off debt restructuring for a bit longer, and the euro zone could well muddle into a fiscal union.

Still, Mr Trichet’s gamble could backfire in the coming months—if, say, Greek citizens revolt against austerity and force a haircut on bondholders or European political leaders give in to public pressure. In that case, the ECB’s brinksmanship will have had disastrous consequences for itself and for Europe.

9 PB 21/06/2011 om 09:35

Vandaag in de Frankfurter Allgemeine… het geeft de positie van de ECB weer en stelt dat de grenzen tussen fiscale en geldpolitiek vervagen. Maar het gaat niet in op juridische vragen…

http://www.faz.net/artikel/C30638/europaeische-zentralbank-der-souffleur-als-hauptfigur-30444228.html

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: