Wat is een algemene voorziening?

door DJE op 03/10/2017

in Decentralisatie, Grondrechten

Post image for Wat is een algemene voorziening?

In de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 wordt een onderscheid gemaakt tussen algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen. Uitgangspunt is dat burgers op verzoek gebruik kunnen maken van algemene voorzieningen, bijvoorbeeld voor huishoudelijke hulp. Er is dan geen onderzoek nodig. Wordt een maatwerkvoorziening aangevraagd dan moet worden onderzocht of de aanvrager voldoet aan de voorwaarden en moet er naar worden gekeken wat passend is. Duidelijk is dat een maatwerkvoorziening veel kostbaarder is dan een algemene voorziening – alleen al door het noodzakelijke onderzoek – en daarom moet veel aandacht worden geschonken aan een goed doordacht stelsel van algemene voorzieningen. Maar het mag ook weer niet zo zijn dat gemeenten voor een dubbeltje op de eerste rang gaan zitten en voor de toegang tot de maatwerkvoorzieningen te hoge drempels opwerpen. Maar wat zijn de precieze criteria?

In de praktijk blijkt dat in veel gemeenten zwaar wordt geworsteld met het onderscheid tussen algemene voorzieningen en maatwerk en dat komt vooral omdat de wetgever hier onduidelijk is geweest. De WMO-2015 hinkt op twee gedachten. Enerzijds wordt veel waarde gehecht aan maatwerk en het daarbij horende onderzoek, anderzijds is er begrip van de wetgever voor de onmogelijkheid om alles in maatwerkvoorzieningen te gieten en wel vooral vanwege de onbetaalbaarheid daarvan. In de rechtspraak tot nu toe wordt nogal nadruk gelegd op de waarde van het maatwerkonderzoek, waardoor de algemene voorzieningen enigszins onder druk zijn komen te staan. Curieus is dat staatssecretaris Van Rijn een toenemende neiging heeft om in dit dossier van algemene en maatwerkvoorzieningen knopen door te hakken. Daarvoor wordt de aanwijzingsbevoegdheid in stelling gebracht die op de valreep in de WMO-2015 werd opgenomen. Maar bij een eventueel gebruik van die aanwijzingsbevoegdheid komt het centrale uitgangspunt van de decentralisatie – waarbij aan gemeenten veel vrijheid wordt gelaten – behoorlijk onder druk te staan. En die druk wordt groter voor de onderdelen die door de wetgever niet goed of onduidelijk zijn geregeld.

De bevoegdheid om een aanwijzing te geven is in de wet opgenomen met het oog op de bijzondere verantwoordelijkheid van de rijksoverheid voor een zorgvuldige invoering van de WMO-2015.  Van de aanwijzingsbevoegdheid kan gebruik worden gemaakt indien door de staatssecretaris wordt vastgesteld dat er ernstige tekortkomingen zijn in de rechtmatige uitvoering van de wet.  In algemene zin moet de gemeenteraad toezicht houden op de uitvoering van de wet. Immers er is gedecentraliseerd en dat betekent dat er ruime marges voor de gemeenten moeten zijn om keuzes te maken. Het betekent ook dat er tussen gemeenten verschillen kunnen ontstaan. Wat in de ene gemeente als algemene voorziening wordt aangehouden, kan in een andere gemeente onder de maatwerkvoorzieningen worden gerangschikt. Die marge voor de gemeenten wordt groter indien de wetgever verzuimt om hier maximale duidelijkheid te verschaffen. Maar dat betekent in dergelijke gevallen ook dat het gebruik van de aanwijzingsbevoegdheid door de staatssecretaris een wankele aangelegenheid is. De aanwijzingsbevoegdheid is immers niet bedoeld om lacunes in de wet aan te vullen. De bevoegdheid is een ultimum remedium en alleen inzetbaar indien er sprake is van ernstige tekortkoming bij de uitvoering van de WMO-2015. Een dergelijke constatering van een ernstig gebrek kan alleen tot stand komen indien de wet klip en klaar is en niet voor meerdere uitleg vatbaar is. Concreet betekent het dat de staatssecretaris nauwelijks mogelijkheden heeft om te interveniëren bij gemeentelijke keuzes over wat wel en niet tot de algemene voorzieningen moet worden gerekend.

Beeld: CC-licentie Partij van de Arbeid

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: