Wat is ruchtbaarheid?

door LD op 04/06/2014

in Grondrechten, Rechtspraak, strafrecht

Post image for Wat is ruchtbaarheid?

Artikel 261 van het Wetboek van Strafrecht stelt straf op het opzettelijk aanraden van iemands eer of goede naam, door telastlegging van een bepaald feit, met het kennelijke doel om daaraan ruchtbaarheid te geven. Dit delict staat bekend als smaad. Is er sprake van het kennelijke doel van ruchtbaarheid als je een e-mail aan je ex-partner stuurt met de mededeling dat die veroordeeld is en in haar proeftijd zit, terwijl je het algemene mailadres van een kinderdagverblijf in de cc zet? Het Hof Amsterdam vond van wel. De Advocaat-Generaal bij de Hoge Raad was het daarmee eens, maar de Hoge Raad zelf ging contrair en wees de zaak terug vanwege ontoereikende motivering.

Verdachte en zijn ex-partner hebben samen een dochtertje dat naar een kinderdagverblijf gaat. Daar werd in 2008 een Sinterklaasviering georganiseerd waarbij beide ouders aanwezig waren. De ex-partner wilde verdachte er echter niet bij hebben en heeft – kort gezegd – stennis geschopt. Verdachte zag zich daarom genoodzaakt de Sinterklaasviering te verlaten. De ex-partner is later strafrechtelijk veroordeeld, naar het zich laat aanzien voor haar gedrag tijdens het Sinterklaasfeest. Verdachte wilde vervolgens afspraken maken over hun beider aanwezigheid tijdens de Sinterklaasviering van het volgende jaar. Hij stuurde zijn ex-partner een e-mail met daarin onder meer de tekst “Als jij net als vorig jaar een scène gaat schoppen dan zal ik mij niet schromen daar aangifte van te doen. Je bent al veroordeeld voor je gedrag en je zit in je proeftijd”. Naar eigen zeggen op aanraden van een leidinggevende van het kinderdagverblijf zette hij het algemene e-mailadres van dit verblijf in de cc., zodat men daar op de hoogte was van het incident van het jaar daarvoor. De ex-partner was hier uiteraard niet blij mee. Ze had het idee dat de medewerkers van het kinderdagverblijf haar nu anders behandelden.

Het hof meende dat verdachte met zijn actie willens en wetens de eer en goede naam van zijn ex-partner had aangerand. Hij had het incident van de vorige Sinterklaasviering ook kunnen noemen zonder de strafrechtelijke veroordeling te vermelden. Naar het oordeel van het hof was ook het bestanddeel “met het kennelijk doel om daaraan ruchtbaarheid te geven” bewezen. Het betrof bij het cc-tje “onmiskenbaar een algemeen e-mailadres van het kinderdagverblijf” en verdachte heeft daarmee de aanmerkelijke kans aanvaard dat zijn mededeling “meerdere – niet nader aangeduide medewerkers van het kinderdagverblijf zou bereiken”. In dit geval zou dit bij zes medewerkers ook daadwerkelijk gebeurd zijn.

Zowel de Advocaat-Generaal als de Hoge Raad gaan bij de interpretatie van het begrip ruchtbaarheid uit van hetzelfde arrest van de Hoge Raad uit 2008:

“3.3. Onder “ruchtbaarheid geven” als bedoeld in art. 261 Sr dient te worden verstaan “het ter kennis van het publiek brengen” (vgl. HR 22 januari 1965, LJN AC4535, NJ 1965, 131). Met zodanig ‘publiek’ is een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden bedoeld.”

Het cassatiemiddel kwam erop neer dat de kring van personen die kennis konden nemen van de e-mail zo klein was dat redelijkerwijs niet kon worden aangenomen dat sprake was van het willen geven van ruchtbaarheid. De Advocaat-Generaal meende dat het middel geen hout sneed:

“4.3. In de onderhavige zaak kan niet worden gezegd dat verdachte zich tot het brede publiek heeft gewend, maar anderzijds ook weer niet dat hij zijn aantijging slechts in besloten en vertrouwde kring heeft geuit. Hij heeft niets gedaan om te voorkomen dat de inhoud van de mail die hij naar zijn ex-partner heeft gestuurd in bredere kring bekend zou worden. Hij kon er ook niet op rekenen dat dit niet zou gebeuren. Hij wist immers niet welke personen die in de relatie stonden met het kinderdagverblijf kennis zouden krijgen van de inhoud van deze mail en deze inhoud wellicht nog verder zouden verspreiden. Het middel faalt.”

Maar de Hoge Raad is het daar niet mee eens. Zijn oordeel is wat cryptisch:

“3.6. Het Hof heeft geoordeeld dat de verdachte door het e-mailbericht, inhoudende voormelde mededeling, aan het kinderdagverblijf te sturen met gebruikmaking van een algemeen e-mailadres, aan die mededeling ruchtbaarheid heeft gegeven doordat de bewuste mededeling, kort gezegd, verschillende medewerkers van het kinderdagverblijf kon bereiken. Dat oordeel is niet toereikend gemotiveerd. Uit de bewijsvoering van het Hof kan niet worden afgeleid dat de verdachte heeft gehandeld met het kennelijke doel aan die mededeling ruchtbaarheid te geven als bedoeld in art. 261 Sr. De omstandigheden dat de verdachte op aanraden van een leidinggevende het e-mailadres dat in gebruik is bij medewerkers van het kinderdagverblijf heeft gehanteerd om het kinderdagverblijf met het oog op een ongestoorde Sinterklaasviering op de hoogte te brengen van hetgeen zich tussen hem en zijn ex-partner heeft afgespeeld en dat medewerkers van het kinderdagverblijf die mededeling ook daadwerkelijk onder ogen hebben gekregen, is zonder nadere motivering, die ontbreekt, niet voldoende om daaruit te kunnen afleiden dat dit is gebeurd met het kennelijke doel die mededeling ter kennis te brengen van een kring van betrekkelijk willekeurige derden.”

De gedachte is kennelijk dat nog niet direct sprake is van “een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden” als een e-mail in cc wordt verstuurd aan een beperkte en gesloten groep medewerkers van een organisatie. De vraag is of er nog omstandigheden te bedenken zijn waaronder er in dit geval wél sprake kan zijn van “een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden”. In dit geval stond – omdat de ex-partner dit had aangegeven en verdachte het niet had weersproken – vast dat zes medewerkers de e-mail hebben gelezen. Wellicht dat het hof waaraan de zaak is terugverwezen – opnieuw het Hof Amsterdam – kan proberen vast te stellen hoeveel mensen daadwerkelijk toegang hebben tot het bewuste algemene e-mailadres. Als dit in principe alle medewerkers van de organisatie zijn en dit er bijvoorbeeld enkele tientallen zijn, kan nog wel worden aangenomen dat verdachte het risico op de koop toe heeft genomen dat al die mensen de mededeling zouden lezen. Zijn het er slechts zes, de zes die de mail ook kennelijk hebben gelezen, dan zal vermoedelijk alleen maar vrijspraak kunnen volgen.

{ 5 reacties… read them below or add one }

1 Martin Holterman 04/06/2014 om 12:48

Ben ik de enige die het vreemd vindt dat je ook schuldig kunt zijn aan smaad als dat bepaalde feit gewoon waar is?

2 M.J. Hoogendoorn 04/06/2014 om 15:07

Ik denk dat de kern niet zit in de kring van personen die kennis genomen heeft van het bericht, maar in de intentie van de verdachte met zijn actie.

Kun je uit het loutere feit dat hij, op aanraden van de leidinggevende van het kinderdagverblijf, kopie stuurt naar het door die leidinggevende opgegeven mailadres afleiden dat hij evident de intentie had het bericht te verspreiden onder een breed publiek? Het loutere feit dat het opgegeven adres geen persoonlijk adres is van de leidinggevende, maar blijkbaar een “info@…”-adres was is daarvoor toch wat mager.

(@Martin Holterman: Ook ik vind het ook raar dat ware mededelingen smadelijk kunnen zijn. Het WvSr bevat wel meer rariteiten, zie bijvoorbeeld art 458 en 4599. Blijkbaar is het moeilijk om eenmaal opgenomen strafbepalingen te schrappen.)

3 Xavier Wolfgang 04/06/2014 om 21:43

Martin: Ware mededelingen zijn minder snel smadelijk (261, derde lid Sr), wel geldt dan nog dat het algemeen belang met deze mededeling gediend zou kunnen zijn. Inderdaad is het vreemd dat het ruchtbaarheid geven aan een uitspraak (waarin blijkbaar een voorwaardelijke straf is opgelegd aan de ex-partner) die, met het oog op dit algemeen belang, reeds in het openbaar plaats heeft gevonden (Artikel 121 Grondwet bepaalt immers ongeclausuleerd: “[…] De uitspraak geschiedt in het openbaar.”) strafbaar zou kunnen zijn.
Artikel 121 Grondwet heeft immers zelf het kennelijk doel om aan uitspraken van de rechter ruchtbaarheid te geven, teneinde “geheime uitspraken” te voorkomen.
Dit nog daargelaten dat het twijfelachtig is of men nog kan spreken van een latere schending van diens “goede naam” als in het openbaar een veroordelend strafvonnis tegen haar gewezen is.
Ik vraag mij af of verdachte ook vervolgd was indien hij had volstaan met het als bijlage toevoegen van een .pdf van een afschrift van het strafvonnis zoals dat gewezen was tegen zijn ex-partner. Als dit inderdaad het geval zou zijn, zou de strafrechter net zo goed zijn eigen griffie kunnen veroordelen omdat deze met het kennelijk doel om daaraan ruchtbaarheid te geven het veroordelend vonnis aan de man met de criminele ex-partner heeft verstrekt, en daarmee opzet met zekerheidsbewustzijn heeft op de schending van de eer en goede naam van de ex-partner.

4 Edo Moll 09/06/2014 om 19:48

Smaad is, volgens het Nederlandse strafrecht opzettelijk iemands eer en goede naam aantasten door iets ‘ naars’ over hem te zeggen (terwijl het wel waar is) terwijl Laster hetzelfde is maar dan met een onware aantijging. Gek genoeg zijn beiden strafbaar, dus ook de eerste variant.

5 Martin Holterman 10/06/2014 om 01:00

Ah, dat verklaart veel. Ik ben er altijd blind vanuit gegaan dat smaad en laster gewoon de Nederlandse vertaling van slander en libel waren. (In Engeland zit het verschil er in of de publicatie “permanent” is of niet. Dus iemand in persoon of via de telefoon belasteren is potentieel slander, en als het op schrift is, of via TV/radio/etc is het libel.)

Trouwens, via Wikipedia:

Under English common law, proving the truth of the allegation was originally a valid defense only in civil libel cases. Criminal libel was construed as an offence against the public at large based on the tendency of the libel to provoke breach of peace, rather than being a crime based upon the actual defamation per se; its veracity was therefore considered irrelevant. Section 6 of the Libel Act 1843 allowed the proven truth of the allegation to be used as a valid defense in criminal libel cases, but only if the defendant also demonstrated that publication was for the “Public Benefit”.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: