We voeren de verkeerde discussie!

door CM op 09/04/2013

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for We voeren de verkeerde discussie!

De discussie over het al dan niet bestaan van een wettelijke verplichting voor Kamerleden om tijdens de verenigde vergadering van 30 april aanstaande een eed af te leggen zal ná die vergadering nog wel even worden voorgezet. Misschien komen er initiatieven om de Wet beëdiging en inhuldiging van de Koning – de wet uit 1992, die in beide Kamers zonder stemming werd aanvaard – aan te passen. Misschien dat dit leidt tot aanvulling van het op zichzelf heldere artikel 3 van deze wet, “Na het uitspreken van de in artikel 2 bedoelde plechtige verklaring wordt deze door de voorzitter en elk der leden, hoofd voor hoofd, beëdigd of bevestigd.” Mogelijk wordt hieraan toegevoegd dat leden die om wat voor reden dan ook hier bezwaar tegen hebben, uiteraard zijn vrijgesteld van deze verplichting. Daarmee kunnen republikeinse Kamerleden over 25 of 30 jaar, wanneer Willem-Alexander het stokje overdraagt aan Amalia, rustig in de Nieuwe Kerk plaatsnemen en zich vergapen aan alle Koninklijke pracht en praal zonder dat zij in gewetensnood een beroep moeten doen op inmiddels hoogbejaarde staatsrechtgeleerden. Als het zo gaat, is dat zeer teleurstellend. De discussie zou moeten gaan over die andere eed: de eed die ieder Kamerlid aflegt bij de aanvaarding van zijn ambt.

Diverse Kamerleden zullen op 30 april de plechtige verklaring van de voorzitter niet beëdigen of bevestigen met als argument dat zij al een eed van trouw aan de Koning hebben afgelegd. Dit argument wringt, omdat de plechtige verklaring van de voorzitter en de eed die een Kamerlid bij zijn ambtsaanvaarding aflegt tekstueel verschillend zijn. Artikel 2 van de Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal – overigens van exact dezelfde datum als de Inhuldigingswet – bepaalt namelijk dat een Kamerlid moet zweren of beloven: “Ik zweer (beloof) trouw aan de Koning”. Artikel 2 van de Inhuldigingswet gaat toch aanzienlijk minder ver: “Wij zweren (beloven) dat wij Uw onschendbaarheid en de rechten van Uw Koningschap zullen handhaven”. Die onschendbaarheid (artikel 42 Grondwet) en die rechten vloeien rechtstreeks uit de Grondwet voort, waarop in beide gevallen ook gezworen wordt. Niemand zal betwisten dat Kamerleden die op die Grondwet gezworen hebben, gewoon gerechtigd zijn diezelfde Grondwet te wijzigen. ‘Handhaven van de onschendbaarheid e.d.’ betekent hier dus niet ‘nooit veranderen’. Bij het letterlijk trouw zweren aan de Koning stel ik me echter veel persoonlijker verplichtingen voor: Kamerleden die in de vergaderzaal voor de monarch op hun knieën gaan, de bevelen van deze alleenheerser zullen opvolgen en nimmer tegen diens wensen ingaan. Grondwettelijke rechten van de Koning handhaven kan nog wel anno 2013, maar trouw zweren aan de vorst hoort thuis in een achter ons liggend tijdperk.

Nu kan men met recht stellen dat Kamerleden die al een zo vergaande eed als voortvloeiend uit de Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal hebben afgelegd, toch niet meer de minder vergaande eed van de Wet beëdiging en inhuldiging van de Koning hoeven af te leggen. Dat is juist, maar het maakt de eerste eed niet minder problematisch. Op een inhuldiging van een nieuwe Koning zullen we steeds lang moeten wachten. Tussen Wilhelmina en Juliana verstreken bijna 50 jaren, tussen Juliana en Beatrix 32 jaar en tussen Beatrix en Willem-Alexander 33 jaar. Slechts een klein percentage van de Kamerleden die tussen 1898 en 2013 hebben gediend zal ooit een plechtige verklaring van de voorzitter van de verenigde vergadering hebben hoeven beëdigen. Daarentegen hebben ál deze Kamerleden bij hun ambtsaanvaarding trouw moeten zweren aan de Koning. In het geval van Kamerleden die meerdere keren verkozen zijn zelfs meerdere keren, elke keer opnieuw. Voor de republikeinen onder hen moet dat toch moeilijk te verteren zijn geweest. En toch ontbreekt dit element bijna volledig in de discussies die nu over de ‘inhuldigingseed’ worden gevoerd, terwijl de eed van de Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal veel problematischer is. Daarom hierbij mijn pleidooi: schrap het verplichte trouw zweren aan de Koning uit deze wet! Dat dit problematisch is, besef ik terdege. De verplichte eed van trouw vloeit immers voort uit en staat zelfs letterlijk in het Statuut voor het Koninkrijk (artikel 47).

Wat zou er overigens gebeuren als een republikeins Kamerlid weigert bij zijn installatie de eed af te leggen, of met een beroep op een mensenrechtenverdrag de trouw aan de Koning eigenhandig uit de eed schrapt? Ik kan me twee scenario’s voorstellen. In het eerste geval is de eed declaratoir. Een Kamerlid dat de eed niet of niet volledig aflegt, kan gewoon als Kamerlid functioneren en staat niet bloot aan sancties. Statuut, Grondwet en Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal spreken over ‘leden’ die de eed afleggen en ondersteunen daarmee de stelling dat de personen in kwestie al lid zijn en dat de eed dus niet constitutief is. Die wordt daarmee voor wat betreft het onderdeel ‘Koningstrouw’ een niet-verplicht nummer, misschien zelfs een toneelstukje. Daaraan kan geen behoefte bestaan. In het tweede geval moet men de eed wel helemaal afleggen om Kamerlid te kunnen zijn. Democratisch gekozen Kamerleden moeten in dat geval dus eerst trouw zweren aan een niet-democratisch instituut alvorens zij hun werkzaamheden kunnen aanvangen. Dat is al helemaal onacceptabel. De andere delen van de eed zijn prima (zuiveringseed, eed op Grondwet en Statuut), maar het gedeelte over trouw aan de Koning moet zo snel mogelijk gewijzigd worden. Onder de eed bij de toch al zeldzame inhuldiging kom je als Kamerlid nog wel uit, maar zie maar eens onder de eed bij je ambtsaanvaarding uit te komen!

In beide scenario’s bestaat dus voldoende aanleiding de tekst van de eed uit de Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal (en het Statuut) te moderniseren. Zoals Kamerleden de keuze hebben tussen een eed en een belofte, zo zou hun ook deze keuze gegeven kunnen worden tussen het wel of niet zweren van een eed van trouw aan de Koning. Mijns inziens is dít de wezenlijke discussie die nu gevoerd moet worden. De discussie over de Inhuldigingswet raakt slechts een fractie van de Kamerleden, die ook nog eens vrij zijn om niet mee te doen, en is daarmee een wat treurig aandoend achterhoedegevecht.

{ 18 reacties… read them below or add one }

1 Super De Boer 09/04/2013 om 11:33

Heel helder stuk, en eens. Maar zie de Grondwet of het Statuut maar eens te wijzigen in dit land. En al helemaal op zo’n onderwerp. Een staatsgreep heeft bij wijze van spreken meer kans van slagen.

2 Martin Holterman 09/04/2013 om 22:02

Art. 60 Gw heeft het over leden die [dat] ambt aanvaarden, dus me dunkt dat het weigeren van de eed gelijk staat aan het opgeven van het lidmaatschap. (In art. 47 Statuut wordt er een betrekking aanvaard.)

3 Super De Boer 09/04/2013 om 23:23

Hmmmm. Maar als je al lid bent voor het aanvaarden, is dat laatste zoals CM stelt toch nog steeds niet constitutief?

🙂 De redactie van dit Grondwetsartikel toont wel weer eens aan dat de bezem door de Grondwet mag. Zit vol rariteiten, tegenstrijdigheden en vergane glorie dat ding.

Denkend aan een Integrale Grondwetsherziening zie ik gekozen burgemeesters, ceremonieel koningschap en bestuurlijke opschudding en organieke stroomlijning uiteindelijk op voor constitutionele toetsing gaan.

8) Dus waar wachten we op? Henk, waar ben je als men je nodig heeft…trek een blik (ruim) 50 plussers open en zet ze aan het schrijven.

4 Martin Holterman 10/04/2013 om 01:54

@Super De Boer: Ik zou zeggen, op basis van de frase zoals ik ze citeerde, dat het wel constitutief is. Als je het ambt van lid nog niet hebt aanvaard, ben je nog geen lid. De manier waarop dat is opgeschreven gaat daar alleen aan voorbij door aspirant-leden alvast als “lid” aan te duiden.

5 Super De Boer 10/04/2013 om 09:36

Ik ben bereid een open mind te houden hoor, zonder meer, maar is dat niet meer een sterk interpretatieve wetsbenadering dan een strikt legistische?

6 Super De Boer 10/04/2013 om 09:55

Stel dat Henk Krol daadwerkelijk in deze materie duikt en na de volgende Tweede Kamerverkiezingen bereid is één van zijn 33 vers verkozen babyboomers desnoods op te offeren. Hij geeft dit nieuwe Kamerlid de instructie (of staat hem of haar toe, of dit lid kiest er zelf voor) de eed als bedoeld in artikel 2 van de Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal NIET af te leggen.

😕 Wie gaat dit Kamerlid vertellen dat ie moet vertrekken? De Kamervoorzitter? De demissionaire regering? De koning? De Telegraaf? Komt er een strafzaak? Hoe zou dat balletje verder rollen?

7 LD 10/04/2013 om 10:08

De Koning kan in elk geval ambtshandelingen verrichten zonder beëdigd (en ingehuldigd) te zijn. Over de vraag of dat ook voor ministers, staatssecretarissen en Kamerleden geldt, is eerder op dit blog gediscussieerd.

Zie voor ministers (benoeming of beëdiging?): http://www.publiekrechtenpolitiek.nl/vaststaande-feitelijkheden/

Zie voor Kamerleden (toelating of beëdiging?): http://www.publiekrechtenpolitiek.nl/19621/

Grondwet en relevante wetgeving zijn tekstueel niet erg helder. Het wachten is denk ik op een minister die of een Kamerlid dat weigert in te stemmen met het gedeelte van de eed dat op de trouw aan de Koning ziet. Als de reactie daarop is “het is een statutaire/grondwettelijke/wettelijke verplichting, maar er is geen sanctie”, dan zouden we kunnen concluderen dat de eed niet constitutief is. Als de functionaris in kwestie echter duidelijk anders behandeld wordt (geen toegang tot vergaderingen, geen salaris e.d.), dan kunnen we de tegenovergestelde conclusie trekken. Wellicht dat één van de 16 Kamerleden die niet of op een andere manier aan de komende inhuldiging mee willen doen, bereid is een precedent te scheppen. Van een minister zullen we dat wel niet hoeven te verwachten, zeker niet nu de beëdiging ten overstaan van de Koning(in) openbaar is (http://www.youtube.com/watch?v=ky43ag49Awg; let er overigens op dat de te beëdigen personen al als ‘minister’ worden aangesproken).

Overigens noemt de tweede bijdrage waarnaar ik linkte een incident met republikeinen in 1897, die weigerden om de eed “in handen van den Koning” af te leggen, zoals de Grondwet toen nog voorschreef. Voor zover ik kon nagaan, werd toen enkel trouw aan de Grondwet gezworen. Het trouw zweren aan de Koning, dat inderdaad voor sommigen problematisch kan zijn, lijkt een product van het Statuut te zijn.

8 Martin Holterman 10/04/2013 om 23:28

@Super de Boer: Wat mij betreft is het dan aan de voorzitter om een dergelijke verkozene niet tot de vergadering (en al helemaal niet tot de stemming) toe te laten. Het is dan aan zijn/haar partij om hem/haar van gedachten te doen veranderen, en als dat niet gebeurt is de volgende op de lijst aan de beurt.

9 Super De Boer 11/04/2013 om 00:43

Foutje, bedankt 🙂

8) Ik denk er zoals bekend anders over. Niet constitutief.

Dat laat onverlet dat er hier zojuist een overigens oranjegekleurde fax binnenrolt met het dringende verzoek aan Thom de Graaf, Tiny Kox en Marijke Vos om zich verkiesbaar te stellen als ondervoorzitter van de Eerste Kamer, nu Kim Putters naar het SCP vertrekt.

Wat er ook gebeurt….[reclamedeuntje]…..daar plukt ú de vruchten van!

8) In (constitutionele) crisistijden kun je nauwelijks goed genoeg verzekerd zijn.

10 Simpele Leek 11/04/2013 om 11:23

Wat een bagger stuk. “Democratisch gekozen Kamerleden moeten in dat geval dus eerst trouw zweren aan een niet-democratisch instituut alvorens zij hun werkzaamheden kunnen aanvangen. Dat is al helemaal onacceptabel.” De schrijver haalt Democratie en Recht door elkaar om zijn (haar?) punt te maken. Die twee hebben geen barst met elkaar te maken. Daardoor blijft er maar een deel van de argumentatie overeind en daardoor is het argument als geheel ongeldig.

11 Super De Boer 11/04/2013 om 13:05

@ Simpele Leek

8) Wat een kolder. Als ik bij de presidentsverkiezingen van 2024 wel 5 goede redenen heb om op Máxima te stemmen en niet op Gordon, en uit een open bron blijkt vervolgens dat 1 van die 5 redenen bij nader inzien toch niet aan de orde is, dan heb ik toch nog steeds 4 goede redenen om wel op haar te stemmen?

12 Super De Boer 11/04/2013 om 13:06

8) Dit nog los van het feit dat CM natuurlijk gelijk heeft, maar het gaat me nu even om de causaliteit.

13 Simpele Leek 11/04/2013 om 13:33

@ Super de Boer
Kolder? Als je pretendeert “met een juridische blik commentaar te geven op de politieke actualiteit”, dan moet je je beperken tot de juridische werkelijkheid. De juridische werkelijkheid is dat Nederland een koninkrijk en een parlementaire democratie is. Dat is dus het kader waarmee je kijkt naar de politiek. De insteek zou moeten zijn “Hoe had het in een Koninkrijk eigenlijk geregeld moeten zijn?” De insteek van het artikel is nu “Het zou onder een republiek beter geregeld zijn.” Dat is niet de juridische werkelijkheid. Het is naar een gewenste uitkomst redeneren. Academici onwaardig.

14 Super De Boer 11/04/2013 om 15:37

@ Simpele

8) Een juridisch-politiek commentator mag dus niet signaleren dat bepaalde wetten aan een opknapbeurt toe zijn, op grond van het feit dat Nederland (nog) een monarchie? En academici mogen zich kennelijk niet met de toekomst bemoeien, op grond van een oer-conservatieve cirkelredenering?

Vrijheid van drukpers en meningsuiting zijn de juridische werkelijkheid. Daartoe beperkt de schrijfster zich, met een voor zeker duidelijk juridische blik. Dat het stuk betrekking heeft op de politieke actualiteit lijkt mij evident.

Cirkelredeneringen zijn academici onwaardig.

(Oer)conservatisme mag. Maar is onwenselijk 🙂 Terzijde: ik zag een stripje deze week in een gratis krant, met als titel “Iron lady overleden”. Verder slechts een afbeelding van een grafzerk met daarop “Roest zacht”. Dikke pret 😀

8) En nu ga ik mij even verdiepen in de historie van Philips-Ajax. Moet ook gebeuren.

15 Super De Boer 11/04/2013 om 16:00

8) Dat een Republiek uiteindelijk toch beter zou zijn, is overigens slechts mijn insteek. Dat CM er ook zo over denkt, zou ik op grond van het stuk niet durven beweren.

*multi-tasking*

Philips de laatste twee seizoenen thuis niet gewonnen van de godenzonen. Dat geeft de burger moed. Desnoods Vitesse, maar niet hunnie.

16 CM 11/04/2013 om 20:00

@ Leek

De insteek van deze bijdrage is zeker niet “Het zou onder een republiek beter geregeld zijn.” Ook in een constitutionele monarchie is het trouw zweren door democratisch gekozen parlementariërs aan de Koning niet vanzelfsprekend. Het is een keuze, en de keuze die in Nederland gemaakt is, stel ik ter discussie. Een pleidooi voor wijziging van de geldende wetgeving lijkt me prima binnen het oogmerk van dit weblog passen. Als de redactie daar anders over denkt, hoor ik wel van ze.

@ Boer

Die van Philips hebben naar het schijnt staatssteun. Dat is competitievervalsing. Ik hoop dat de godenzonen daartegen opgewassen zijn.

17 Super De Boer 11/04/2013 om 21:16

@ CM

8) Zeer, echt zeer toevallig sprak ik onlangs i.h.k.v. iets geheel anders eenmalig een werknemer van één der huidige sponsoren van de Europacup I winnaar van 1988 (toen er nog mannen van stavast rondliepen op De Herdgang dus). Deze was toen nog volop enthousiast over de “grondruil” in kwestie, waar hij ook bij betrokken was geweest.

😀 Dat was even vóór de laatste berichten.

Overigens gun ik het Feyenoord stiekem dit jaar, maar zelfs als werkelijk ALLES meezit (trainer, publiek, stadion, public opinion, spelersgroep en zelfs extra schijfruimte op een olifantengeheugen), lijken ze het nog niet rond te kunnen breien daar. 8) Prutsers.

Dit alles uiteraard terzijde ende in de cantlijn.

18 Super De Boer 14/04/2013 om 18:47

Laven bedankt. Weg spanning. Nou voelen jullie je zeker wel heel groot.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: