Wie besluit er eigenlijk over de verkiezingsdatum? De VVD

door GB op 24/04/2012

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Wie besluit er eigenlijk over de verkiezingsdatum? De VVD

Wie besluit er eigenlijk over de datum van de verkiezingen? Niet de Kiesraad, zo meldden ze gisteren op hun site. En daar hebben ze gelijk in. Wel de regering, volgens de Grondwet. In artikel 64 lid 1 van de Grondwet staat dat ‘elk der kamers bij koninklijk besluit kan worden ontbonden.’ Dat besluit bevat de last tot nieuwe verkiezingen. In de praktijk de datum van de kandidaatstelling, waarna de Kieswet daaraan een verkiezingsdatum (zijnde 43 dagen na de datum van de kandidaatstelling) verbindt. De regering neemt in Nederland koninklijke besluiten. De Tweede Kamer niet.

In normale verhoudingen heeft het parlement veel grip op de inhoud van koninklijke besluiten, omdat het de kamer is die met een motie van wantrouwen ministers tot ontslag kan dwingen. Dus kiest een verstandig kabinet in de regel de kant van de meerderheid in de kamer. Soms niet. Dan voert de regering een aangenomen motie ‘niet uit’, zoals dat heet. Er kan vervolgens wel gemopperd worden in de kamer, maar als de regering volhoudt kan de mopperende kamer uiteindelijk maar een ding doen: een motie van wantrouwen aannemen. In dit geval heeft de regering zijn ontslag echter al aangeboden. De kamer kan daar dus niet mee dreigen. Wel kan de kamer demissionaire bewindslieden persoonlijk nog tot een feitelijk vertrek dwingen. Maar ook hier is een grens: er moeten ministers zijn, dus de kamer kan niet iedereen wegsturen.

Kortom: in kwesties als deze (het is een exclusieve regeringsbevoegdheid) en op momenten als deze (de vertrouwensregel werkt niet meer) zijn de verhoudingen zo dualistisch als in de hoogtijdagen van Willem I: de kamer wikt, de constitutionele Koning beschikt.

Het zijn de stemverhoudingen in de Trêveszaal die dit formeel gaan beslissen. Die verhoudingen zijn gelijk. Dan geeft volgens het Reglement van Orde van de Ministerraad de stem van de minister-president de doorslag. Dat is sinds kort de lijsttrekker van de VVD. Derhalve is het de VVD die in dit geval bepaalt wanneer de verkiezingsdatum is.

UPDATE: hoewel de VVD-fractie in de Tweede Kamer voor verkiezingen voor de zomer pleitte, besloot de VVD-lijsttrekker zijn positie als fungerend minister-president niet te gebruiken om die VVD-wens door te drukken – hoewel hij dat staatsrechtelijk wel kon.

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 JWvR 24/04/2012 om 11:21

Correcte analyse volgens mij. Een kritische noot: was ‘dualisme’ niet eerder een Thorbeckiaans produkt van 1848? Ik denk dat Willem I je onder uit de zak had gegeven als hij had gehoord dat je zijn bewind als zodanig karakteriseerde.

2 GB 24/04/2012 om 11:23

Hahaha! Ja. Wellicht.

3 RvdW 24/04/2012 om 23:44

Correctie, kandidaat-VVD-lijsttrekker. Het staat alle afdelingen en kamercentrales van de partij immers nog vrij om een volstrekt kansloze tegenkandidaat voor te dragen.

4 Michel 26/04/2012 om 16:34

Graag wil ik u wijzen op een initiatief dat wij gestart zijn. Dit initiatief heeft als doel de politiek ervan te overtuigen om in deze tijden van financiële crisis en kabinetscrisis geen tijd te verspillen met PR-campagnes en politieke gebakken lucht. Middels een petitie willen wij de mening peilen van de Nederlander en zo één stem vormen richting de politiek. De politici en het volk zijn wat ons betreft teveel uit elkaar gegroeid en wij willen hen wijzen op de verplichting richting het volk i.p.v. de onderlinge machtspelletjes. Geenszins is het onze bedoeling om een politiek statement te maken, het enige doel is de politici zich er (weer) van bewust laten worden dat zij in het landsbelang moeten handelen en het niet moeten laten ontaarden in een ordinaire onderlinge machtsstrijd. De petitie is te vinden op http://www.verkiezingenvoordezomer.nl.
M.v.g. de initiatiefnemers van verkiezingen voor de zomer.

http://www.verkiezingenvoordezomer.nl
https://twitter.com/voordezomer
http://www.facebook.com/voordezomer

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: