Zenuwachtig zweren

door GB op 07/06/2010

in Decentralisatie

Job Cohen mag de PVV dan een bedreiging voor de rechtsstaat noemen, in Almere zitten wel heel precieze meeuwen. Daar is ‘op aandringen van de PVV’ een onderzoek gestart naar de eedaflegging van Van Teijlingen. Hij zei, uit pure zenuwen: ‘zo waarlijk help God allemachtig mij’ in plaats van het bekende ‘zo waarlijk helpe mij God, almachtig.’ In Almere nemen ze de kwestie nogal hoog op, want de raad heeft subiet alle besluitvorming stilgelegd tot de kwestie opgehelderd is.

Luistert het dan zo nauw? Soms wel. Op dit blog is al eerder jurisprudentie besproken waarin Henk Koetsier de almacht van God uit zijn eed wilde weren. Zijn variant ‘zo waarlijk helpe mij God’ werd echter niet geaccepteerd. Aan de andere kant: Van Teijlingen bevindt zich in het goede gezelschap van Obama himself. Die plaatste in zijn eed het woordje ‘faithfully’ verkeerd. Obama heeft toen weliswaar de eed opnieuw afgelegd, maar dat was ‘om alle twijfel weg te nemen’.

Almere zal dus moeten kiezen: is Van Teijlingen een gevalletje Henk Koetsier of een gevalletje Barack Obama? Ik denk het laatste. Anders dan Koetsier had Van Teijlingen de overduidelijke bedoeling om de normale eed uit te spreken. Zelfs katholieken, die het beantwoorden van dergelijke kwesties al eeuwenlang op hoog niveau beoefenen, betwisten niet de geldigheid van de consecratie wanneer een onbedoelde verspreking geen andere betekenis tot gevolg heeft. (Zie de pauselijke bul De Defectibus uit 1570) De vraag naar ‘betekenis’ in dit verband is een filosofisch complexe. Veelbetekenend is echter dat de PVV er pas maanden na dato mee komt. Tot nu toe was de betekenis kennelijk duidelijk.

Voor wie hierdoor niet overtuigd is nog een analogie: kan iemand die het vanwege Gilles de la Tourette niet lukt om de eed te zweren zonder tussendoor de burgemeester te vervloeken raadslid worden? Kan iemand die de vingers van zijn rechterhand mist of stottert de eed volgens de voorgeschreven vorm afleggen? Kan iemand die doof-stom is zweren? Artikel 3 van de Wet vorm van de eed stelt:

Hij, die tengevolge van een lichaams- of spraakgebrek den eed, de belofte of de bevestiging niet kan afleggen op de bij de artikelen 1 en 2 bepaalde wijze, zal den eed, de belofte of de bevestiging afleggen op een wijze, zooveel mogelijk overeenstemmende met het bij die artikelen voorgeschrevene, te bepalen door degene in wiens handen de eed, de belofte of de bevestiging wordt afgelegd.

Zo het al een afwijking van de vorm is, dan nog blijft het dus vooral aan de burgemeester om te beoordelen of Van Teijlingen naar beste vermogen heeft gezworen. Ik heb er Jorritsma niet over gehoord. De paniek in Almere lijkt mij dus overbodig.

{ 3 reacties… read them below or add one }

1 MN 07/06/2010 om 10:12

De Almeerse paniek is groot genoeg om Groninger gemeenterechtsgeleerdheid in te huren: prof. Elzinga zit al in de jurispurdentie te snuffelen.
Overigens heeft zich in Delft een variant op Koetsier, Obama en van Teijlingen voorgedaan. Twee raadsleden voegden namelijk iets toe aan hun eed: een beweging en “at your service”. Burgemeester Verkerk heeft in de eerstvolgende raadsvergadering vergeefs geprobeerd de raadsleden tot inkeer te brengen. Naar mijn weten is nadien niet de rechtsgeldigheid van besluiten in twijfel getrokken.

2 Ans Hengels 07/06/2010 om 21:50

Interessant is dat artikel 14 van de Gemeentewet bepaalt dat de leden de eed moeten afleggen “alvorens hun functie te kunnen uitoefenen”. Hoewel zij blijkens de tekst van het artikel dus al lid zijn, kunnen zij nog niet als zodanig fungeren. In die zin is de eed voor gemeenteraadsleden kennelijk constitutief.

Bij Tweede Kamerleden is dit anders. Althans: de geldende bepalingen gebruiken een andere terminologie. Zowel artikel 60 Grondwet als artikel 2 van de Wet beëdiging ministers en leden Staten-Generaal spreken van het afleggen van de eed “bij de aanvaarding van hun ambt”. Zouden Kamerleden die door de verkeerde eed af te leggen hun ambt niet aanvaard hebben toch hun functie kunnen uitoefenen?

Overigens ben ik het geheel eens met de analyse van de auteur. In Almere is staatsrechtelijk bezien niets aan de hand. Al was het alleen maar omdat ik me niet kan voorstellen dat de stem van Van Teijlingen bij alle besluiten die de raad sinds zijn installatie heeft genomen doorslaggevend is geweest.

3 GB 17/06/2010 om 18:51

Hoorde ik trouwens Sander Rouwe in de Tweede Kamer nu zweren ‘zo waarlijk helpe God mij almachtig?’ Dat lijkt me een grotere blunder…

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: