“Zuiverheid en zorgvuldigheid” bij de stemopneming in Nieuwegein

door GB op 10/11/2011

in Decentralisatie, Haagse vierkante kilometer

Op het feest van de democratie zijn het in eerste instantie de leden van het stembureau die achterblijven om op te ruimen. Daarna nemen de echte zwoegers in het vooronder het over: de ambtenaren op BZK. Lang nadat de uitslag is vastgesteld, en de leden van vertegenwoordigende organen hun zetels al hebben ingenomen, trekken ze daar incidenten na en verzinnen oplossingen voor gesignaleerde knelpunten. Minister Donner deed daarvan onlangs verslag aan de Tweede Kamer. Het ging over de verkiezingen voor Provinciale Staten.

Uit de evaluatie blijkt het tellen van de stemmen toch vooral ingericht wordt naar eigen inzicht, en niet conform de ‘instructies’ van BZK. Daar kan procedurele zorgvuldigheid mee verloren gaan, en dus zit de minister te broeden op mogelijkheden om eigenwijze (‘ik doe het altijd zo’) leden van het stembureau te lozen. Beter zou natuurlijk zijn om de stembiljetten elektronisch te laten tellen, of, om een revolutionair idee te suggereren: stemcomputers te gebruiken. Die zijn er ook met een zogenaamde papertrail, zodat er achteraf altijd gecorrigeerd kan worden.

Een ander interessant element is verder dat ze op BZK incidenten registreren, en vervolgens aan de burgemeesters in de betrokken gemeenten vragen een ambtsbericht uit te brengen.  Zo was het in Den Haag niet onopgemerkt gebleven dat iemand bijdehand had lopen doen met een camera bij een stembureau in Arnhem. En dus werd Burgemeester Krikke gevraagd wat ze daarvan vond. Haar reactie kwam er, enigszins omfloerst, op neer dat er voortaan andere stembureauleden worden benoemd. Verder bieden de ambtsberichten van de verschillende burgemeesters een mooie waaier aan afschuiven & doorschuiven. Twee stembiljetten verstuurd omdat een verhuizing niet goed verwerkt was? Dat lag vooral aan de andere gemeente. Stempassen niet bezorgd? Iets met TNT. Dubbele stempassen laten drukken? De ‘operationeel manager’ van het bedrijf dat de stempassen drukt heeft zich kennelijk niet aan de instructies gehouden. En zo voort.

De mooiste is wel het ambtsbericht dat BZK uit Nieuwegein wilde hebben. Daar hadden ze bij het invoeren van de processen-verbaal iets gezien wat volgens hen niet klopte. Vervolgens scheurden ze een paar verzegelde pakken met stembiljetten maar weer even open om nog eens te tellen. Dat gaat nogal ver, en was reden om opheldering te vragen.

Loco-burgemeester, mr. A.W. Kolff, lijkt dan redelijk in zijn wiek geschoten. Hij stuurt een verontwaardigd ambtsbericht terug dat het gebeurd is ‘in het kader van de zuiverheid en de zorgvuldigheid betreffende de uitgebrachte stemmen’. Op de vraag waar ze in Nieuwegein de bevoegdheid vandaan halen om bij het invoeren van de gegevens de verzegelde pakken nog maar weer eens open te scheuren, antwoordt Kolff: artikel N10 Kieswet. Dat artikel stelt dat na het tellen van de stemmen alles in het proces-verbaal moet worden opgeschreven – door het stembureau. Wie daarin een bevoegdheid voor het soort controle-acties als in Nieuwegein leest, mag het zeggen. De enkele bevoegdheid van de burgemeester om de verzegelde pakken te openen (artikel N13) lijkt me ook niet voldoende. Volgens mij wijst P21 Kieswet de weg en had alleen het centraal stembureau op dat moment kunnen besluiten tot nieuwe opneming van de stembiljetten. (Ruudt?)

Maar Kolff laat zich niet ringeloren. Op de vraag of hij ‘een dergelijk incident’ voortaan wil voorkomen antwoordt hij doodleuk dat hij voortaan de voorzitters van de stembureaus beter zal instrueren…

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Bastian Michel 10/11/2011 om 16:46

Ja, die verwijzing naar artikel N 10 van de Kieswet leest een beetje als “loop naar de koekoek met je vragen”. Iets diplomatieker was misschien een beroep op artikel 3:2 jo. 3:1, tweede lid, Awb geweest: zorgvuldige voorbereiding van een feitelijke handeling. Maar zó zorgvuldig mag niet van de Kieswet. Pas het centraal stembureau in Utrecht had mogen hertellen. Is dat een goede regeling?

Kun je in redelijkheid van een bestuursorgaan verwachten dat het kennelijk foutieve stemtotalen doorgeeft? De Kiesraad wil dat in ieder geval evidente rekenfouten kunnen worden gecorrigeerd. Dat moet dan wel in de wet staan. (http://www.kiesraad.nl/nl/Overige_Content/Bestanden/Advies-Adviezen/Adviezen_2011/Advies_wijziging_Kieswet_oktober_2011.pdf, p. 5–6).

Beter nog lijkt me om ook hertellingen toe te staan. De burgemeesters doen het namelijk toch wel, of ze mogen of niet. Zoals in Rotterdam vorig jaar. Daar was het uiteindelijk zo’n rommeltje dat alles werd herteld. Maar als ik het goed lees hadden ze al veel eerder, bij het opmaken van de totalen, de pakken van 77 stembureaus opengescheurd. 67 daarvan omdat er discrepanties waren, 10 zomaar. Hartstikke onbevoegd. En later bij de algehele hertelling doken stembiljetten in de verkeerde bussen weer op (http://www.rotterdam.nl/Griffie/Document/Rapport%20COG%202010/kiesraad%20rapport%20van%20de%20COG.PDF, p. 3.2 en 5.3). Als het toch gebeurt, dan liever geregeld en en met de nodige waarborgen omkleed. Openbaarheid lijkt me wel het minste.

Dus: hulde aan mr. Kolff. Hij is een ambtenaar wie zulks aangaat, en hij wil de hand houden aan de nauwkeurige uitvoering van de Kieswet. Gelijk heeft-ie! Nu nog de nodige bevoegdheid…

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: