Formatie 2017: voorbeschouwing

door GB op 03/03/2017

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Formatie 2017: voorbeschouwing

De voorbeschouwing op de formatie is begonnen! Het Montesquieu Instituut verzamelde vier old boys aan de borreltafel om de relevante staatsrechtelijke kwesties alvast te benoemen. Waar moeten we op letten, straks vanaf 16 maart?

Op de rol van de Koning. Alexander van Kessel, een van de rapporteurs over de formatie van 2012, stelde dat destijds aan de staatsrechtelijke positie van Koningin Beatrix geen recht was gedaan door de incomplete en rommelige wijze waarop zij werd geïnformeerd. Kessel beriep zich daarvoor op de drie koninklijke rechten volgens Bagehot: het recht om geïnformeerd te worden, het recht om te waarschuwen en het recht om aan te moedigen. De Britse journalist Bagehot is geen bron van positief Nederlands staatrecht en zelfs zijn beschrijving van het Engelse constitutionele recht was destijds niet adequaat. Maar omdat de drie rechten al een tijdje met constitutionele stelligheid worden gedebiteerd, is hier sprake van constitutionele rechtsvorming. Een alternatief staatsrechtelijk argument om de Koning niet compleet te negeren, is zijn positie volgens artikel 43 Grondwet: de Koning benoemt de ministers. Aangezien de formatie eindigt met een beëdiging in de Oranjezaal van Huis ten Bosch, moet Willem-Alexander ook tijdens het proces weten welke kant het opgaat.

Of de Koning meer te doen krijgt dan wat informatie aanhoren, valt nog te bezien. André Rouvoet en Gerard Schouw twistten over de winst die in 2012 werd geboekt door niet Koningin Beatrix maar Kamervoorzitter Verbeet voor de thee te laten zorgen bij het overleg over de verkenner. Maar dat is een achterhoedegevecht volgens Remco Meijer, journalist bij De Volkskrant. Hij wist te melden dat bij de huidige Tweede Kamer de ferme wil leeft om de formatie wederom succesvol zonder de Koning af te ronden en het hangende-pootjes-scenario uit 1971 te vermijden. Deze wens om de procedure geen inzet van het spel te maken, bleek ook uit de reactie van Arib op het idee van Goslinga, journalist bij Trouw, om de PVV op inhoudelijke gronden de sleutels van de formatie te onthouden. Als de PVV als grootste eindigt zit Wilders wat de Kamervoorzitter betreft gewoon op de eerste hand.

De gevaren in 2017 zijn de vertrouwde risicofactoren van het formatiespel: inconcludentie en obstructie. Als de verkiezingen geen duidelijke winnaar opleveren of in geen enkele richting wijzen, dreigt inhoudelijke impasse. Dan rukken links en rechts verkenners uit, maar worden geen opties geëlimineerd. Het tweede gevaar is obstructie. Bijvoorbeeld als de PVV de grootste wordt, een absurde kandidaat als verkenner naar voren schuift en zich dan voor onbepaalde tijd verontwaardigd gaat beraden op een alternatief. Dan komt de faserende werking van de formatie niet fatsoenlijk op gang. Of in deze gevallen Koning Willem Alexander overigens heel veel zin zal hebben om de kastanjes uit het vuur te halen, valt te betwijfelen.

Opvallend, ten slotte, was de discussie over de wenselijkheid van een minderheidskabinet als uitkomst van de formatie. Het lijkt, alsof de aantrekkingskracht daarvan dezelfde is als vroeger werd uitgeoefend door het ‘dualisme’ tussen regering en Staten-Generaal. Waar dat vroeger over Torentjesoverleggen (schande!) en dunne coalitieakkoorden (ideaal!) ging, gaat dat nu over minderheidskabinetten. Die zijn in ieder geval leuker voor journalisten. Opvallend afwezig in die discussie is echter de vraag hoe een kabinet zonder geestverwante meerderheid in de Tweede Kamer serieuze verantwoordingsdebatten gaat overleven. Het Kabinet Rutte-II, dat zo succesvol opereerde als minderheidskabinet in de Eerste Kamer, was al bij Dolmatov-debat in 2013 in de problemen gekomen toen D66 en CDA een motie van wantrouwen tegen Teeven steunden.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Willem. van den Hagemot 09/06/2017 om 13:14

Formatie 2017 – Rechtsvorming

Hebben we het gelezen? Na de (relatieve) nederlaag van Theresa May gaat de Britse premier naar Buckingham Palace waar ze koningin Elizabeth TOESTEMMING zal vragen een nieuwe regering te formeren.
Hoe verstaat zich dat met de drie Koninklijke rechten die wij aan Bagehot ontlenen en onze Gronwetherziening tot modernisering van de rol van de Koning?? Dat is gewoon te lezen in de betreffende Memorie van Toelichting, en wel in noot 54: In meerdere Europese monarchieën maakt de Koning geen deel uit van de regering. De Koning heeft in deze landen tevens een rol bij de kabinetsformatie. De rol die de Koning in deze landen heeft is niet louter ceremonieel en representatief, DERHALVE worden deze landen in onze wetsvoorstellen buiten beschouwing gelaten.

Hebben we het beeld scherp? Onze Koning die wèl deel uitmaakt van de regering en Grondwettelijk wèl een rol speelt in de kabinetsformatie, rekenen wij uitsluitend een ceremoniële en representatieve rol toe, reden waarom de Grondwetherzieners zich niet verwaardigen erop in te hoeven gaan. Reden ook waarom heel ons land zich niet verwaardigT om zelfs maar de Grondwet te hoeven willen wijzigen.

Bij ons dus méér een staatsrechtelijke May-day, dan in Engeland !

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: