Meerderheid coalitie in senaat vrijwel onmogelijk

door RvdW op 03/03/2011

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Volgens de definitieve prognose van bureau Synovate zou de coalitie, op basis van de PS-verkiezingen van gisteren, 35 zetels in de Eerste Kamer krijgen. Gedurende de verkiezingsavond bleek dat aantal te laag; het kroop langzaam naar 38 om met 98 procent van de stemmen geteld weer terug te vallen op 37. Nu het stof langzaam neerdaalt, wordt duidelijk hoe ingewikkeld de verkiezingen van 23 mei zullen worden. Alles hangt af van de voorkeur van de acht Statenleden van provinciale partijen, van de bereidheid (en de capaciteit) van de overige 558 Statenleden om de instructies van hun landelijke partijen te volgen, en van de interesse van die laatste om te proberen de verkiezingen naar hun hand te zetten. Volgens Maurice de Hond zijn 38 zetels voor de coalitie nog wel mogelijk. Mijn definitieve prognose: de coalitie haalt 36 zetels, met de SGP 37.

Informatie vooraf: de verkiezing van de Eerste Kamerleden vindt plaats door de leden van Provinciale Staten. Anders dan bij gewone verkiezingen, hebben de kiesgerechtigden niet elk één stem, maar hebben zij meerdere stemmen: namelijk het aantal inwoners van hun eigen provincie op 1 januari 2011 gedeeld door het honderdvoud van het totaal aantal Statenleden in hun provincie (art. U2 Kieswet). Het is dus van belang te weten hoeveel Statenleden per partij op 2 maart zijn verkozen en hoeveel stemmen zij mogen uitbrengen op 23 mei. Hieronder volgt allereerst het aantal verkozen Statenleden per partij per provincie (cijfers via het anp):

  CDA VVD PVV PvdA SP GL D66 CU SGP PvdD 50Plus OSF
Drenthe 6 9 4 12 4 2 2 2 0 0 0 0
Flevoland 4 10 6 6 3 2 3 3 1 0 1 0
Friesland 8 6 4 11 3 2 2 3 0 0 0 4
Gelderland 9 11 6 10 5 3 4 3 2 1 1 0
Groningen 5 6 3 12 6 3 3 3 0 1 0 1
N-Brabant 10 12 8 7 8 3 5 0 0 1 1 0
N-Holland 5 13 6 11 5 5 6 1 0 1 1 1
Overijssel 11 8 4 9 4 2 3 3 2 0 1 0
Utrecht 6 11 5 7 4 4 5 2 1 1 1 0
Limburg 10 8 10 6 6 3 2 0 0 0 2 0
Zeeland 6 7 5 7 3 1 2 2 4 0 0 2
Z-Holland 6 12 8 10 5 3 5 2 2 1 1 0

Natuurlijk moet hierbij worden aangetekend dat het gaat om voorlopige uitslagen. Er kan hier en daar nog wel wat verschuiven. In sommige provincies gaat het om erg kleine verschillen: zo verliest de PvdD in Flevoland volgens de huidige telling op 3 stemmen haar Statenzetel aan de VVD en verloor vanochtend nog GroenLinks in Utrecht een zetel aan 50Plus nadat Nieuwegein als laatste gemeente de uitslag kon doorbellen.

Het aantal stemmen per Statenlid is vorige week door de Kiesraad vastgesteld. Vermenigvuldigen we alle Statenleden met hun stemwaarde, dan zijn de 166.561 stemmen op 23 mei als volgt verdeeld: VVD 34.619, PvdA 30.004, CDA 24.238, PVV 21.064, SP 16825, D66 13.781, GroenLinks 10.291, ChristenUnie 5.708, SGP 3.248, 50Plus 3.022 en PvdD 2.337. De acht overige Statenleden hebben samen 1.424 stemmen.

Laten we er nu eens vanuit gaan dat alle Statenleden er deze keer wel in slagen om een geldige stem uit te brengen voor de Eerste Kamerverkiezingen. De kiesdeler bedraagt dan volgens art. U2-U7 van de Kieswet 2.220 61/75, nl. de som van het aantal Statenleden maal hun (per provincie verschillende) stemwaarde, gedeeld door het aantal van 75 te vergeven Kamerzetels. Alle partijen zullen op 23 mei in ieder geval zoveel zetels winnen als het aantal keer dat de kiesdeler is begrepen in het product van alle stemwaarden van hun Statenleden (art. U8 Kieswet). Dat zou alleen anders zijn wanneer te veel Statenleden van een partij – al dan niet uit tactische overwegingen – een stem op een andere partij uitbrengen. De VVD wint dus zeker 15 zetels, de PvdA 13, het CDA 10, de PVV 9, de SP 7, D66 6, GroenLinks 4, de ChristenUnie 2 en de SGP, 50Plus en de PvdD elk 1. Samen zijn dat 69 vergeven zetels; er zijn 6 restzetels.

Die restzetels worden volgens art. U9 Kieswet toegewezen op grond van de grootste gemiddelden. Wanneer alle Statenleden op hun eigen partij stemmen gaan de zes restzetels naar – in deze volgorde – CDA, VVD, PvdA, PVV, SP en GL. De coalitie zou dan 37 zetels winnen. De kans dat dat ook echt gaat gebeuren, lijkt mij vrijwel uitgesloten.

Allereerst zijn daar de ChristenUnie en de SGP die, als hun Statenleden netjes op hun eigen partij stemmen, 2 resp. 1 zetel halen. Wanneer de SGP tussen de 955 en 1026 van haar stemmen uitbrengt op de ChristenUnie, pikt de ChristenUnie zeker een van de beschikbare restzetels op, terwijl dit de SGP geen zetels zal kosten in de Eerste Kamer omdat zij nog steeds boven de kiesdeler blijft. Één Gelders en één Zuid-Hollands SGP-statenlid bijvoorbeeld hebben samen 1006 stemmen, precies genoeg. Andersom kan de ChristenUnie tussen de 1194 en 1266 stemmen uitbrengen op de SGP, waardoor beide partijen met zekerheid met 2 zetels in de Eerste Kamer zouden komen. Naast een Gelders en een Zuid-Hollands Statenlid dient dan ook nog een Overijssels Statenlid van de ChristenUnie voor de SGP te stemmen (samen 1247 stemmen). Het ligt nogal voor de hand dat de twee confessionele partijen de handen ineen slaan. Vanzelfsprekend maakt het voor de krachtsverhoudingen in de Eerste Kamer nogal wat uit welk van beide partijen de extra zetel krijgt. Aangezien de SGP het de ChristenUnie toch moeilijk zal kunnen verkopen om de SGP een tweede zetel te gunnen en daarmee haar eigen halvering in de senaat te accepteren, ligt een 3-1 verhouding toch meer voor de hand: elk een zeteltje verlies. Dit lijkt ook vanzelfsprekender omdat een extra zetel voor de ChristenUnie de medewerking van slechts twee i.p.v. drie  Statenleden vergt. In dit soort situaties is precisie geboden en is iedere betrokkene meer een potentiële zwakke schakel. Tenslotte, tot en met de vorige verkiezingen maakten ChristenUnie en SGP gebruik van de mogelijkheid van een lijstverbinding voor de Eerste Kamerverkiezingen. Die mogelijkheid is dit jaar afgeschaft. Hadden de partijen er nu weer gebruik van kunnen maken dan had de ChristenUnie 3 van de 4 gezamenlijke zetels in de wacht gesleept (2,55 v. 1,45 zetels). alles spreekt dus in het voordeel van de ChristenUnie hier.

Ook andere partijen kunnen in de verleiding komen om één of meer Statenleden tactisch te laten stemmen. Zo zijn daar partijen die beduidend meer stemmen hebben dan een veelvoud van de kiesdeler, maar geen enkele kans maken op een extra restzetels. Het gaat om D66 en 50Plus. De eerste heeft ten minste 456 stemmen “over”, de laatste zelfs minstens 801. Deze stemmen kunnen zonder gevaar op een andere partij worden uitgebracht (erop vertrouwende dat de partijgenoten braaf op de eigen partij stemmen). Het is niet heel logisch dat 50Plus haar stemmen aanbiedt aan een coalitiepartij. Bij 36 zetels voor de coalitie en 1 voor de SGP kan zij namelijk een sleutelrol gaan spelen, zoals Jan Nagel zo graag wil. Zou 50Plus die rol zomaar opgeven in ruil voor wat vage beloften van de coalitiepartijen?

Voor D66 staan de zaken er heel anders voor. Wanneer de ChristenUnie en de SGP de laatste restzetel bij GroenLinks wegsnoepen, wordt D66 in de gelegenheid gesteld om GroenLinks die vijfde Senaatszetel weer terug te geven ten koste van de SP. Daarvoor heeft GroenLinks namelijk maar 241 stemmen nodig: slechts één Statenlid van D66 in Utrecht kan dit al bewerkstelligen. Vervolgens kan één ander Statenlid uit bijv. Zeeland de SP die zetel weer teruggeven, nu ten koste van de PVV.  Het lijkt me sterk dat D66 zal aarzelen wanneer ze een zetel aan GroenLinks kan schenken, al helemaal nu de partij zowel in Zeeland als in Flevoland een Statenzetel aan een lijstverbinding met GL dankt (in Zeeland ook met de PvdA). Problematischer zal het worden een D66-er te overtuigen de SP een zetel te gunnen ten koste van de PVV. Niettemin lijkt dit een reële optie.

Nou wordt her en der gespeculeerd dat de mogelijke afspraken tussen ChristenUnie en SGP en GroenLinks, SP en D66 in het niet vallen bij de enorme kansen die voor alle partijen, met name VVD en CDA bij de provinciale partijen te halen zijn. Volgens mij is die opvatting onjuist. Ervan uitgaande dat de twee vorengenoemde verbonden SGP-CU en GL-SP-D66 worden gesloten en dus vier Statenleden “verkeerd” stemmen, hebben CDA en VVD elk een zeer groot aantal extra stemmen nodig om de laatste restzetel nog in de wacht te slepen. De VVD zou bijvoorbeeld alle vier Statenleden van de Fryske Nasjonale Partij plus het Noord-Hollandse Statenlid voor de Ouderenpartij Noord-Holland aan boord moeten krijgen. Daarbij moet bedacht worden dat de restzetel die de VVD zou winnen, enkel de verloren zetel van de PVV compenseert: het gaat dus om de 37e zetel voor de coalitie.

Kortom, D66 en de SGP kunnen zeer eenvoudig en zonder enig risico voor hun eigen aantal Senaatszetels hun vrienden aan een extra zetel helpen, dit ten koste van een PVV-zetel. Slechts met zeer veel moeite zou CDA of VVD deze zetel kunnen compenseren voor de coalitie.

Ik zie slechts één, nogal drastische, uitweg voor de coalitie om toch aan 38 zetels te komen: wanneer de PVV bereid is om een substantieel aantal zetels in de Eerste Kamer af te staan aan de VVD door ruim de helft van haar stemmen op 23 mei op de VVD uit te brengen. Die laatste wordt daardoor zo groot dat zowel de restzetel van de PVV als die van GroenLinks worden opgeslokt. Met nog enkele provincialen aan boord is dan een meerderheid van 38 zetels voor de coalitie mogelijk. Maar dan moet de PVV wel aantonen meer te hechten aan uitvoering van haar beleid dan aan het pluche…

Update 17:25. De twee Zeeuwse provincialen lijken in de tas voor de VVD. De Noord-Hollandse ouderen doen niet heel moeilijk en de Groninger doet mee voor een prijs. Alleen de vier Friese nationalisten moeten nog van hun eerder progressieve ideeën worden afgeholpen. Wordt vervolgd.

Update 19:18. Jan had om 17:46 een zeer goed punt. In mijn laksheid heb ik de anp-cijfers gewoon overgenomen, al vertelde ook mijn eigen berekening dat de ChristenUnie in Gelderland de laatste restzetel van de SP had gewonnen. Dat heeft grote implicaties. Vandaar een fikse herziening. De strekking blijft echter gelijk.

{ 42 reacties… read them below or add one }

1 Marino 03/03/2011 om 16:15

Maar een ding voor de duidelijkheid:
D66 en GL kunnen dus de restzetel van de PVV wegsnoepen met zijn 2-en? Maar welke restzetel van de PVV kan de VVD dan nog wegsnoepen (door Fryslan-partij en NHO), als D66 en GL dat gedaan hebben? Of zijn er twee zetels die dan wegvallen bij de PVV?

2 tjark reininga 03/03/2011 om 16:44

het kan denk ik veel simpeler. als de 8 onafhankelijke statenleden hun stemmen aan een van de partijen die de kiesdeler wel halen geeft, krijgt deze partij sowieso een extra zetel (alleen stemmen op de PvdD levert die partij geen zeker tweede zetel op), en ik denk, maar heb dat niet becijferd, dat met een creatieve verdeling van hun stemmen over twee partijen de OSF zelfs twee fracties een extra zetel kan bezorgen. die zetels zou ze kunnen ‘claimen’. politiek lijkt mij tegen een dergelijke afspraak weinig in te brengen, staatsrechtelijk helemaal niets.

De OSF zou echter ook de coalitiepartijen kunnen steunen door tenminste 916 stemmen op de VVD uit te brengen en 191 op het CDA. Of ze zouden de linkse oppositie kunnen steunen met tenminste 814 stemmen op GroenLinks en 577 op de SP.

Zo benaderd zijn er natuurlijk veel meer mogelijkheden; aan de politicologen en partijrekenaars om tot een optimale oplossing te komen.

3 Wolfgang Xavier 03/03/2011 om 17:11

Het nadeel van deze getrapte verkiezingen, dat zowel kiezers als Statenleden tactisch gaan stemmen. Het zou niet in lijn met de wil van het volk liggen als de PVV zichzelf halveert ten behoeve van de VVD. Dit heeft niets te maken met ‘hechten aan het pluche’ maar met representatie in de EK door de partij waar kiezers op gestemd hebben.

4 Marco 03/03/2011 om 17:25

Waarom is dat van die 3-1 verhouding CU/SGP zo logisch? Het verlies van die gezamenlijke lijst is toch juist op het conto van de CU te schrijven? De SGP won er juist stemmen bij.. terwijl een 3-1 verhouding een halvering van díe partij zou betekenen. Dan lijkt mij 2-2 eerlijker!

5 RvdW 03/03/2011 om 17:27

@Marino. Scherp! Je opmerking is verwerkt!

6 Jan 03/03/2011 om 17:46

Leuke analyse.
Het extra Gelderse ChristenUnie lid is er vrijwel zeker. Lijstverbinding met SGP in Gelderland geeft ChristenUnie geen 2, maar 3 zetels. Gaat ten koste van 1 zetel SP. Zie twitter.com/cujand

7 Stef 03/03/2011 om 18:15

Er is een reële kans dat CU/SGP geen restzetel in de wacht gaan slepen. Zelfs in het meest extreme scenario waarbij SGP 1.021 “stemmen” aan CU geeft (artikel gaat uit van 1.006) geeft dat ChristenUnie een gemiddelde van 2.123 voor de restzetel. Daarmee scoort het beter dan PVV (2.106) en GroenLinks (2.058), maar VVD&CDA enerzijds en D66 anderzijds kunnen dat weer terugdraaien. Alleen als CU extra stemmen krijgt van 50plus of de overige partijen lijkt een restzetel gewaarborgd.

Als één Zeeuws Statenlid van VVD en één Noord-Brabants Statenlid van CDA op PVV stemmen dan hebben ze gemiddeldes van 2.158 (VVD), 2.161 (PVV) en 2.163 (CDA). Volgens mij wordt het heel lastig om ze dan van restzetels af te houden, tenzij er fracties hele zetels gaan opgeven.

8 Stef 03/03/2011 om 18:47

Bovenstaande gaat niet meer op als CU extra zetel heeft in Gelderland, dan zijn ze samen goed voor vier zetels los van restzetels.

9 RvdW 03/03/2011 om 19:58

@Stef. Ik ben er in mijn verhaal stilzwijgend vanuit gegaan dat het voor het CDA-leiderschap Verhagen/Van Haersma Buma/Spies/Brinkman toch echt een brug te ver zou zijn om eigen Statenleden te instrueren een stem op de PVV uit te brengen. Maar men weet nooit.

10 Jan 03/03/2011 om 21:02

Als ik goed heb gerekend, heeft de PvdA in Gelderland een zetel minder en GL een zetel meer vanwege hun lijstverbinding. De lijstverbinding geeft hen samen (13 zetels) geen voordeel ten opzichte van zelfstandig de verkiezing in gaan (ook 13 zetels), maar onderling heeft GL de grootste rest en gaat naar 4; PvdA terug naar 9. RvdW, klopt dat?

11 Thijs 03/03/2011 om 21:02

Jammer dat niemand meer in de gaten lijkt te hebben dat een partijpolitieke meerderheid in de Eerste Kamer helemaal niet relevant zou mogen zijn! Wat een schertsvertoning. Dat waren de ‘campagnes’ al en dat is dit gepuzzel ook. De argumenten om de Eerste Kamer maar op te heffen winnen duidelijk aan kracht.

12 Yoeri Roosendaal 03/03/2011 om 21:52

Erg goed artikel!

De strategie dat PVV-statenleden op VVD-kandidaten voor de Eerste Kamer moeten stemmen is eerder geopperd door Henk van der Kolk, politicoloog aan de Universiteit van Twente (NRC 16 februari 2011). Hij oppert zelfs dat de PVV’ers alleen Machiel de Graaf in de Eerste Kamer moeten helpen, en voor de rest de zetels aan de VVD kunnen schenken. Voor Wilders heeft dat voordelen: geen gevalletjes Sharpe, Lucassen en Hernandez of een voor interne democratie pleitende Hero Brinkman, en toch een eigen geluid in de Senaat. De Graaf zal Wilders niet afvallen. Bijkomend argument is dat de club van Wilders geen hoge pet van de Senaat op heeft. Dus waarom daarin investeren als je de VVD de kastanjes voor je uit het vuur kunt laten halen?

Het voorgaande klinkt allemaal erg drastisch en ik zie het niet snel gebeuren, maar helemaal onrealistisch is het ook niet en de gedachtegang is zonder meer origineel.

13 Van Dongen 03/03/2011 om 22:06

Als ik alles zo lees zou ik persoonlijk zelf gaan voor de ”drastische, uitweg voor de coalitie”.
Het belang van het kabinet met gedoog partner is vele malen groter dan de bezetting in de 1e kamer individueel.
Als het kabinet nu niet daadkrachtig en efficiënt wetsvoorstellen kan doorvoeren wordt rechts de volgende 2e kamer verkiezingen impopulair, met dramatische geldverslindende gevolgen.

14 RvdW 03/03/2011 om 22:57

@Jan. Je hebt helemaal gelijk. Heel fijn dat je me er op wijst! GL in Gelderland haalt ook volgens mijn berekeningen 3,54 van de combinatiekiesdeler, de PvdA 9,46. Het is echt ongelooflijk dat het ANP dit nog niet gerectificeerd heeft en o.a. de NOS en Omroep Gelderland gewoon onjuiste uitslagen op hun sites hebben staan.
Deze aanpassing heeft overigens grote gevolgen voor de berekeningen voor de Eerste Kamer: van de vijf overblijvende restzetels (na aftrek van de extra zetel voor CU of SGP) kan nu eigenlijk alleen die voor het CDA nog als een zekerheid worden beschouwd. Alle overige overschotten liggen tussen 2103 en 2163. Het is de SP die nu hard zal moeten gaan lobbyen bij 50Plus, D66 en de FNP om alsnog de PVV een kunstje te leveren.

15 Jan 03/03/2011 om 23:27

@RvdW dat wijzigingen van 1 of 2 zetels in PS Gelderland al zulke forse gevolgen kan hebben…. Bedankt voor je bevestiging. ANP, provincie en Omroep Gelderland rectificeren blijkbaar niet. En echt moeilijk is die berekening restzetel verdeling bij lijstverbinding nou ook weer niet…. Vreemd.

16 CdW 04/03/2011 om 01:43

Als de coalitie een dealtje wilt sluiten met de SGP, kunnen ze hen natuurlijk relatief eenvoudig een zetel geven. Als bv. een PVV statenlid uit Overijssel en een uit Zuid Holland op de SGP stemt, haalt de SGP daarmee op zeker de 2de zetel binnen als ze bij de SGP verder gewoon op zichzelf stemmen.
De PVV houdt dan 19801 over. Dat is weliswaar net onder de 9 keer de kiesdeler, maar zodoende heeft de PVV dan een gemiddelde van 2200 en zal dan dus toch met 9 zetels in de EK komen.

Als dank hiervoor zou de SGP best eens steun aan een en ander toe kunnen zeggen, waardoor er dus toch een soort van zekere meerderheid is.

Of zie ik nu iets fout?

17 Marino 04/03/2011 om 09:05

@Marco
Onjuiste conclusie. De lijst CU/SGP stond gezamenlijk op de zetelverdelingslijst omdat ze in 2 van de 12 provincies een lijstverbinding hebben, waardoor ze eerst niet opgesplitst konden worden. Het verlies van de CU is dus niet voor rekening van de SGP maar voor de CU zelf. Uiteindelijk zal het volgens deze analyse, en ik kan daar wel in meegaan, puur aankomen op wat de SGP doet. Bekent ze kleur en in welke richting? Versterken van de christelijke politiek door voor de CU te kiezen en coalitie minderheid te bezorgen of kiest ze voor de coalitie en laat ze de CU in de steek?

@CDW Jup, want dan krijg je 11 + 16 + 9 + 2 wat alsnog 37 zetels is;)

18 Marino 04/03/2011 om 09:05

@CdW Whoops, het is nog vroeg. Dat is uiteraard wel 38 zetels en zou dus best kunnen werken.

19 Bram 04/03/2011 om 11:27

@RvdW Verandert er nog iets in de strekking nu PvdD een zetel krijgt in Flevoland ipv VVD?

20 Henk Jansen 04/03/2011 om 12:08

Wat gebeurt er als Groenlinks, De PvdD of SP de OSF aan een zetel helpen? In De Volkskrant zeggen alle reginale partijen dat ze het liefst op de OSF stemmen. Maar met alleen de regionale partijen zijn niet genoeg voor een zetel. Wat gebeurt er als links de OSF wel aan een zetel helpt?

21 Sjoerd 04/03/2011 om 12:21

Ik begrijp de theorie van de berekeningen alleen ben niet zodanig onderlegd om zelf een berekening te kunnen maken en tot een bepaalde uitslag te komen.

Wat ik wel weet: GL en de PvdA zijn in de meeste provincies lijstverbindingen aangegaan. Hoeveel voordeel heeft hun dit opgeleverd voor de EK.

VVD en CDA zijn geen lijstverbinding aangegaan. Uitgezonderd de VVD met een regionale partij in Fryslan. Wat had het VVD en CDA opgeleverd als zijn in alle provincies een lijstverbinding waren aangegaan?

22 RvdW 04/03/2011 om 13:33

@Bram. De PvdD heeft inderdaad in Flevoland haar achterstand van 3 stemmen op de VVD goedgemaakt. Zeven provincies hebben inmiddels de definitieve uitslagen online gezet. Ervan uitgaande dat in de andere provincies geen verschuivingen meer optreden en rekenend met de Gelderse zetelverdeling zoals Jan die aandroeg, kom ik tot de volgende aanvulling op mijn bijdrage:

Door de zetel die GL in Gelderland van de PvdA lijkt af te snoepen, halen D66 en GL samen nu 11,00363 maal de kiesdeler voor de Eerste Kamer. Zijn die stemmen zo uit te splitsen dat GL ruim 5 zetels haalt en D66 ruim 6? Ja, dat kan. De eenvoudigste optie is dat D66 454 stemmen aan GL geeft door telkens één van haar Statenleden uit Groningen, Drenthe, Flevoland en Zeeland hun stem op GL te laten uitbrengen. GL haalt dan 5,0027 maal de kiesdeler, D66 6,00095 maal. Hierdoor verdwijnt een restzetel.

Wanneer ook CU en SGP hun handen ineenslaan blijven er dan nog maar 4 restzetels over. Die moet de coalitie alle vier winnen om op 38 zetels te komen! Ze komen nu echter, in deze volgorde, terecht bij CDA, VVD, PvdA en PVV. De coalitie moet om de PvdA de restzetel te ontnemen aan drie voorwaarden voldoen: de PVV voorzien van voldoende extra stemmen om over de PvdA heen te springen, de VVD voorzien van voldoende extra steun om een tweede restzetel te winnen en SP, 50Plus en de provincialen ervan overtuigen niet bij te dragen aan een verbetering van het gemiddelde van de PvdA.

Vooral 50Plus heeft er echter baat bij dat tenminste één van de vier restzetels bij de oppositie terechtkomt om zelf een sleutelrol in de Eerste Kamer te kunnen spelen. Aangezien 50Plus een expert in de gelederen heeft met een PvdA-achtergrond (www.hylketencate.nl), zou het me niet verbazen wanneer uiteindelijk ongeveer 800 stemmen van 50Plus naar de PvdA gaan.

Om dan je eigenlijke vraag te beantwoorden: maakt die zetel voor de PvdD in Flevoland iets uit? Jazeker. Niet voor de PvdD, want die haalde zelf al nipt de kiesdrempel. Maar wellicht wel voor de PvdA. Want door de winst van de PvdD in Flevoland heeft nu de PvdD-er in Groningen de mogelijkheid om zijn 135 stemmen op de PvdA uit te brengen. Dat zou voor hem geen probleem moeten opleveren daar de PvdD en PvdA in Groningen ook al een lijstverbinding hadden.

Conclusie: de 38ste zetel voor de coalitie is verder weg dan ooit.

23 RvdW 04/03/2011 om 13:41

@Henk Jansen. Ook dat is natuurlijk een optie. Nou hebben GL en de PvdD maar weinig stemmen over, maar zowel SP als 50Plus (allebei praktisch kansloos voor een restzetel) hebben elk voldoende overschot om de regionalen aan een OSF-zetel helpen. Daarmee wordt het aantal restzetels teruggebracht tot 3 en is het hoogst haalbare voor de coalitie 37 zetels.

24 CaAl 04/03/2011 om 15:08

Mbt die vierde gelderse GL-zetel: zie http://twitter.com/#!/inekevangent/statuses/43577891203715072
Volgens http://twitter.com/#!/mariannethieme/status/43608078930821120 heeft PvdD in Flevoland toch een zetel te pakken ten koste van de VVD. (Al lijkt het me raar, je kan geen restzetel krijgen als je niet genoeg hebt voor een complete zetel). Maar beide verhalen zijn vast te checken op bv. lokale kranten-sites

25 CaAl 04/03/2011 om 15:12

Ook bedankt voor de analyses. Ik was zelf ook al aan het knutselen in Excel en had al gehoopt dat iemand het werk voor me gedaan had 🙂

26 CaAl 04/03/2011 om 15:23

Nog een keer ik. Over de “onafhankelijke partijen”: het lijkt me zeker niet voor de hand liggen dat die op de OSF zouden stemmen. De vier partijen waar het om gaat hebben samen namelijk 1424 stemmen, en daar krijg je geen zetel voor. (Je kan je eerste zetel niet als restzetel krijgen, die moet je ‘echt verdienen’). Ze moeten dus wel op een landelijke partij stemmen, anders is hun stem weggegooid.
Het gaat om de volgende partijen:
– Fryske Nationale Partij, 4 statenleden, totaal 604 stemmen (151 pp)
– Partij voor Zeeland, 2 statenleden, 196 stemmen (98 pp)
– Partij vh Noorden, 1 statenlid, 135 stemmen
– Ouderenpartij Noord-Holland, 1 statenlid, 489 stemmen

De OSF is ooit opgericht in samenwerking met De Groenen. Het ligt voor de hand om ze dus aan de linkerkant (=opppositiekant) van het politieke spectrum te plaatsen, al hoeft dat niet perse voor elke provinciale partij op te gaan.
Wat die bejaarde uit Noord-Holland gaat doen is lastig te zeggen, maar het klinkt voor de hand liggend dat hij 50plus steunt (tenzij die 489 stemmen niks uitmaken voor het aantal EK-zetels).
Van de PvZeeland weet ik weinig, maar van hun website leer ik dat ze met name oog hebben voor de Zeeuwse natuur. Ook op de stemwijzer hebben ze de meeste stellingen gemeen met GL en PvdD. Kan me niet voorstellen dat dit een stem naar de coalitie is.
De vijf Noordelijke statenleden staan ook (volgens oa Wikipedia) aan de linkerkant van het spectrum.
Mijn vermoeden is dus: de 935 stemmen (ruim een-derde zetel waard) van onafhankelijken uit Zeeland, Friesland en Groningen worden zodanig gebruikt om de linkse oppositie zo groot mogelijk wordt. De 489 stemmen van de Noordhollandse oudjes doen of dat, of sluiten zich aan bij 50plus. Maar op zich is het natuurlijk maar 1 persoon die ’t bepaalt, wie weet wat hij kiest… En we hebben vorige keer gezien dat 1 klein foutje de boel flink in de war kan sturen.

27 Frederik 04/03/2011 om 15:42

@CaAl Je verhaal klopt niet. De Zeeuwen hebben aangegeven waarschijnlijk VVD te gaan stemmen en de Ouderenpartij was ook niet per definitie tegen regeringsbeleid en zag ook wel wat in de VVD. De FNP twijfelt: ze zien wel wat in de 12e kandidaat van het CDA (een Fries) en durven (nog) geen keuze te maken tussen coalitie en oppositie.
De Partij van het Noorden wil met iedereen praten in ruil voor steun. Er is dus absoluut geen vanzelfsprekendheid dat deze stemmen naar de oppositie gaan.

28 RvdW 04/03/2011 om 15:48

@CaAl. De eis dat een partij minstens één maal de kiesdeler moet halen om voor restzetels in aanmerking te komen, geldt alleen voor Tweede Kamerverkiezingen, waardoor de PvdD met ca. 90% van de kiesdeler in Flevoland toch een zetel haalt. Ook voor de Eerste Kamerverkiezingen geldt de eis van minstens één volle zetel niet.

29 Share 04/03/2011 om 18:10

Interessant artikel. Maar waar ik moeilijk bij kan, is dat ‘een paar stemmen’ en ‘een beetje schuiven’ dan tot dat ‘ene zeteltje’ leidt waarop vervolgens Haary van Bommel reeds op verkiezingsavond al op het aftreden van Rutte zinspeelde. Dat vond ik wel tekenend voor de politieke verhoudingen. Kan je je afvragen waar we het eigenlijk allemaal voor doen. Waar gaat het over daar in denhaag??

30 Patrick Blokzijl 04/03/2011 om 20:13

Dit wordt een interressant rekenkundige exercities voor de politieke partijen. Bijna pokeren: wat gaat de ander doen en wat moet ik doen? Lastig in te schatten, maar zeer boeiend.

Verder werkten D66 en de OSF de afgelopen jaren veel samen, dus zie ik eerder gebeuren dat het overschot van D66 naar de OSF gaat. Dan kunnen alle provinciale partijen toch op de OSF stemmen.

31 Arjan 05/03/2011 om 00:18

Wanneer de SGP de CU aan een zetel helpt, D’66 Groen Links en 50+ de OSF, kunnen de SP en de PvdD hun extra stemmen aan de PvdA geven. De PvdA zal dan zeker 1 van de restzetel pakken. Op deze wijze kan de coalitie niet meer dan 36 zetel halen. Alle partijen buiten de coalitie hebben belang bij deze tacktiek. Zeker ook de OSF en 50+ die hierdoor een sleutelrol krijgen.

32 Frederik 05/03/2011 om 13:13

De SGP gaat de CU niet aan een zetel helpen. Ze gooit daarmee inderdaad haar eigen glazen in omdat ze anders een sleutelrol kan spelen. Wil de CU vervolgens de SGP geen zetel geven, dan gaat deze (rest)zetel hoogstwaarschijnlijk naar de PVV. CU heeft fors verloren, terwijl de SGP redelijk fors heeft gewonnen. Het zou ook meer terecht zijn als deze zetel naar de SGP zou gaan. Dan blijft de vraag: willen wel flink wat CU Statenleden op de SGP stemmen, of andersom? Lijkt me geen uitgemaakte zaak omdat ze partijen over tal van onderwerpen een andere visie hebben (behalve de christelijk-ethische zaken).

Zelfde geldt voor overige partijen. D66 zal misschien nog wel GL kunnen steunen, evenals PvdD haar Groningse statenlid kan instrueren (ook alleen hij/zij) en 50Plus een deel kan weggeven.

Daarbij kan ik het ook het woorden ‘prisoner dilemma’ laten vallen. Stel nu dat je afspraken maakt en jij ze wel nakomt, maar de andere partij niet? Dan zit je wel mooi en dat risico moet je ook zeker meenemen.

Als ik zou moeten inzetten, zou ik zeggen: 37 coalitie, 1 SGP. Afspraken maken is lastig, want het is een geheime stemming en stel nou dat (per ongeluk) een van je Statenleden een ongeldige stem uitbrengt of (dood)ziek/afwezig is? Door te schuiven kun je dan je eigen zetel kwijt raken!

33 CaAl 05/03/2011 om 13:47

Frederik / RvdW: bedankt voor de correcties, weer wat geleerd 🙂
In hoeverre zijn de gebruikte zetelverdelingen per provincie nu inderdaad definitief? Hier en daar lijkt nog wat onzekerheid over de laatste restzetel, maar misschien loop ik inmiddels achter.

34 Frederik 05/03/2011 om 14:29

@CaAl voor zover ik weet gaat dus nog een restzetel van SP naar CU in Gelderland en eentje van de PvdA naar GL. Die PvdA/GL zit er nog niet in, die andere wel 🙂 Alleen Noord-Holland en Gelderland (maandag) en Zuid-Holland (dinsdag) moeten nog dacht ik. Maar voor zover ik weet, zijn er verder geen veranderingen op komst.

Veel hangt ook af van de bereidheid van partijen en individuele statenleden om op elkaar te stemmen. Steunt bijv. D66 (geen toptarief 60%) GL (toptarief)? Of steunen PvdA/GL/D66 de SP, die ook geen zondagsopening verruiming wil? En wil een VVD-statenlid op een anti-Islam partij stemmen?
Denk bijv. ook aan het voorstel over het Koningshuis. De PVV, GL, D66 en SP zijn voor minimaal een ceremoniël Koningshuis. PvdA voelt er ook wel wat voor. Ga je fors schuiven met zetels, dan kunnen partijen zulke issues wel eens kwijt raken qua meerderheid (al is hiervoor 2/3 meerderheid nodig) in de Eerste Kamer. Daarnaast heb je van je kiezers ook een mandaat gekregen: het zou raar zijn als je je eigen zetel opoffert voor die van een ander, ook mede kijkend naar de toekomst waarin je die zetel misschien wel weer hard nodig zult kunnen hebben. Wel kun je natuurlijk je overschot aan stemmen (bovenop je vast al gehaalde aantal zetels) kwijt, zonder gevaar te lopen. De enigen die dat hebben, zijn D66, PvdD (Groningse Statenlid), 50Plus, CU en SGP (en ook de regionale partijen). Die kunnen zonder meer schuiven en laat dat nu net de partijen zijn die niet voor 100% uitgesproken coalitie of oppositie zijn. De rest is afhankelijk van hun restzetel en kan niet zomaar schuiven, omdat hun gewogen gemiddelde dan (fors) daalt.

35 Fokko 05/03/2011 om 22:19

Navraag bij de Kiesraad leert mij dat de eis dat je minimaal de kiesdeler haalt niet alleen geldt voor de tweede kamer maar ook voor het Europees parlement (bij de laatste verkiezingen was dat semi-relevant voor de “extra” zetel die Nederland daar halverwege de termijn kreeg). Dit in verband met artikel Y2 uit de kieswet.

Daarnaast is het zo dat als je maar minstens 1/76’ste deel van het totaal aantal stemmen hebt, je zeker bent van 1 zetel, omdat er dan zeker een restzetel is en je zeker bent van zo’n restzetel (mocht je tussen 1/76 en 1/75’ste deel van de stemment hebben). Dus voor elke
2191 45/76 stemmen heb je al een zetel. Derhalve hebben partijen meer ruimte om stemmen aan andere partijen te geven zonder risico voor zichzelf als hier gesteld wordt.

36 Nog1 06/03/2011 om 11:50

Het bovenstaande verhaal gaat ervan uit dat alle CDA Statenleden het huidige kabinet willen helpen, en dus op hun eigen partij gaan stemmen.

Daar geloof ik niets van. En één CDA-er die onverwachts wat anders stemt, is genoeg om een hele zetel te laten verschuiven.

37 CaAl 06/03/2011 om 22:20

@Nog1:
Een terechte twijfel. Volgens http://www.lc.nl/friesland/regio/article13234183.ece/Statenleden-CDA-laten-eigen-partij-bungelen is het goed mogelijk dat wat Drentse of Friese CDA’ers wat anders gaan stemmen. Of het ook echt gebeurt, weet ik niet, maar het maakt het allemaal weer een stukje spannender…

38 GedeVr 07/03/2011 om 12:37

Wat is de invloed van dit nieuwsbericht op deze analyse?

http://www.nu.nl/politiek/2462133/50plus-en-osf-delen-mogelijk-zetel-in-senaat.html

39 RvdW 07/03/2011 om 14:59

@GedeVr. Dat is slecht nieuws voor de coalitie. Indien 50Plus de OSF een helpende hand toesteekt en de verbonden D66-GL en SGP-CU worden gesloten, dan resteren namelijk nog slechts 3 restzetels, en is het maximum haalbare voor de coalitie 37 zetels. Alles hangt er dan vanaf of de SP en PvdA elkaar deze keer wel vinden (vier jaar geleden weigerden ze samen een lijstverbinding aan te gaan): bereiken ook zij overeenstemming, dan blijft de coalitie op 36 zetels steken.

40 AMDH 08/03/2011 om 23:25

De volgende combi’s kunnen ontstaan:
Partijen Zeker Te claimen
VVD-CDA 15+10 15+11
PvdA-SP 13+7
D66-GL 6+4 6+5
CU-SGP 2+1 3+1 of 2+2
OSF-50+ 1+0 1+1
PVV 9
PvdD 1
Van de 6 restzetels zijn er dus 4 makkelijk binnen te halen. Helaas is er maar 1 hiervan voor de coalitie. Voor de laatste 2 gooien de VVD en de PvdA de hoogste ogen. Als de VVD echter wat stemmen aan de PVV geeft, kan die de zetel van de PvdA afsnoepen. Gevaar is dat de SP stemmen aan de PvdA geeft en de VVD zijn restzetel kwijtraakt. Mijn voorspelling van de uitslag:
Coalitie Links Onafh.
VVD 16 PvdA 14 CU 3 of 2
CDA 11 SP 7 SGP 1 of 2
PVV 9 D66 6 50+ 1 of 2
GL 5 0SF 1 of 0
PvdD 1
Totaal 36 33 6
-VVD kan CDA zonder problemen over de drempel van zetel 11 helpen.
-D66 kan GL over de drempel voor een extra zetel helpen, evt met hulp van PvdD, zonder dat het D66 of PvdD iets kost.
-Dat CU en SGP een extra zetel gaan claimen, staat voor mij vast, maar interessant is naar wie die zal gaan. Als SGP zetel aan CU geeft (die bij PVV wegkomt), halen ze hun eigen invloedrijke positie onderuit. CU had extra zetel in Gelderland dankzij SGP en kan verkopen dat SGP invloedrijke positie heeft om christelijke dingen binnen te halen (koopzondagen e.d.). Zij kunnen beter leven met het verplaatsen van zetel van PVV naar SGP dan SGP met verplaatsing van PVV naar CU. Dus ik denk dat hij uiteindelijk naar SGP gaat.
-Ik moet nog zien of OSF en 50+ echt tot een akkoord komen, anders kan de coalitie zo een extra zetel krijgen.
-De volgorde voor laatste twee restzetels is 1 VVD, 2 PvdA, 3 PVV, 4 SP. Coalitie is hier bovenliggende partij en haalt altijd 1 van de 2. Als ze reststemmen netjes verdelen tussen VVD en PVV kunnen het er twee worden, maar hier kunnen PvdA en SP stokje voor steken door alle reststemmen op 1 van de twee te laten komen. Mocht de meerderheid van OSF toch de coalitie steunen, dan wordt het voor coalitie makkelijker om beide restzetels te claimen.

41 Van Dongen 09/03/2011 om 23:24

Ik geef de campagne van de coalitiepartijen de schuld en dan bedoel ik vooral de tv-debatten. Hoe haal je het in je hoofd een wedstrijd te spelen met je C-spelers terwijl je tegenstander (links) zijn A-spelers inzet in het debat.
Dan kun je wel zeggen: ik sta boven de partijen als premier. En dan kun je wel zeggen: zij zijn niet verkiesbaar die van ons wel. Maar die argumenten wegen lang zal ze leven niet op tegen het landsbelang, vooral niet als je al wist dat het krap werd. En vooral niet als uit de peilingen en media bleek dat links de verkiezingen ging winnen.

Rutte, Verhagen en Wilders hebben onderhandeld over het gedoog- en regeerakkoord. Het debat ging daarover, het ging over landelijke politiek en alle actuele zaken in de kamer nu. NIET over provinciale zaken, dat was al duidelijk.

Principieel juist, alleen ongelooflijk DOM. Je bent dan wel niet verkiesbaar in de 1e Kamer, maar je kan wel het beleid van het kabinet en gedoogpartner verdedigen op televisie, want daar ging het om!

Ik wens het Kabinet en de PVV heel veel sterkte met deze onvruchtbare Rutte1 periode. Leuke is, links kan zeggen: zie je wel rechts werkt niet.

Wat hebben Pechtold, Cohen en Sap genoten van deze misstap en het resultaat waartoe dit heeft geleid.

42 Steeph 24/03/2011 om 13:33

Het spel is nu zelf ook na te spelen met de Zetelschuiver.
http://app.zetelschuiver.nl/

Reactie achterlaten

{ 7 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: