Met de beste bedoelingen…

door Ingezonden op 29/11/2012

in Europa, Uitgelicht

Post image for Met de beste bedoelingen…

Wat Wilders voor de zomer niet lukte, is een parlementariër in Ierland wel gelukt: doorprocederen over de ratificatie van het ESM verdrag (betere advocaat?), tot aan het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg aan toe. Dinsdag deed het Hof uitspraak in de zaak Pringle over de legaliteit van het ESM-Verdrag en van het Besluit van de Europese Raad ter amendering van artikel 136 VWEU.

In het grote spel der Europese constitutionele hoven was er natuurlijk al weinig meer aan. Het Duitse Bundesverfassungsgericht had in een tussenoordeel in september al groen licht voor het ESM gegeven. Weliswaar met twee kanttekeningen, maar die zijn voor deze zaak niet relevant. Verder was van tevoren al wel duidelijk dat het Hof natuurlijk niet al te moeilijk ging doen over het ESM. Daarvoor staat er simpelweg teveel op het spel.

De belangrijkste vraag voor het Hof is of het ESM in werking mocht treden voorafgaand aan de wijziging van het VWEU. Het nieuw in te voegen lid 3 bij artikel 136 VWEU (dat nog niet in werking is getreden) stelt namelijk expliciet dat lidstaten de mogelijkheid hebben om gezamenlijk een stabiliteitsmechanisme in te stellen dat onder strikte voorwaarden financiële steun kan verlenen als dat nodig is voor de stabiliteit van de eurozone. Over de vraag of dit amendement met een vereenvoudigde herzieningsprocedure, conform artikel 48 lid 6 VWEU, mag worden aangenomen, is het Hof duidelijk: dat mag (zie ook de uitleg hier).

Maar nu het amendement nog niet in werking is getreden, moet de legaliteit van het ESM-verdrag worden beoordeeld aan de hand van de huidige EU-verdragen, waarvan de no bail-out clausule van artikel 125 VWEU het grootste obstakel vormt. De uitspraak bevat nog wel andere interessante aspecten, maar ik beperk me hier tot artikel 125.

Artikel 125 VWEU stelt onder andere dat:

De lidstaten zijn niet aansprakelijk voor de verbintenissen van (…) een andere lidstaat en nemen deze verbintenissen niet over, onverminderd de wederzijdse financiële garanties voor de gemeenschappelijke uitvoering van een specifiek project.

Op het eerste gezicht lijkt artikel 125 niet in de weg te staan aan het ESM. Volgens een tekstuele interpretatie is het alleen verboden om garant te staan voor verbintenissen die een staat heeft of deze verbintenissen over te nemen. Het ESM doet dat niet, het creëert slechts nieuwe verbintenissen voor lidstaten.

Maar die route leek het Hof te gemakkelijk, waarschijnlijk vanwege de grote waarde die in het bijzonder de Duitsers altijd aan deze no bail-out bepaling hingen. Dus voelde het Hof zich verplicht om ook iets te zeggen over de bedoeling van artikel 125 VWEU. En daar verslikt het Hof zich.

Zo zegt het Hof:

(…) the aim of Article 125 TFEU is to ensure that the Member States follow a sound budgetary policy. The prohibition laid down in Article 125 TFEU ensures that the Member States remain subject to the logic of the market when they enter into debt, since that ought to prompt them to maintain budgetary discipline. Compliance with such discipline contributes at Union level to the attainment of a higher objective, namely maintaining the financial stability of the monetary union.

En later:

(…) the activation of financial assistance by means of a stability mechanism such as the ESM is not compatible with Article 125 TFEU unless it is indispensable for the safeguarding of the financial stability of the euro area as a whole and subject to strict conditions. However, Article 125 TFEU does not prohibit the granting of financial assistance by one or more Member States to a Member State which remains responsible for its commitments to its creditors provided that the conditions attached to such assistance are such as to prompt that Member State to implement a sound budgetary policy.

De bedoeling die het Hof toeschrijft aan artikel 125 is dat lidstaten verantwoordelijk budgettair beleid voeren omdat dat uiteindelijk ten doel staat van een stabiele eurozone. Financiële hulp is toegestaan wanneer de voorwaarden bij die hulp ervoor zorgen dat een lidstaat verantwoordelijk budgettair beleid voert.

Waar normaliter een teleologische interpretatie gebruikt wordt om onder de tekst van een bepaling uit te komen, gebruikt het Hof deze methode hier als retorische truc om in essentie alle euro-maatregelen goed te keuren. Want wie kan er nou ontkennen dat stabiliteit van de eurozone niet het doel is van alle euro-bepalingen in de verdragen? (Hier omschreven als two-order telos, p. 28)

Maar daarmee negeert het Hof de keuzes die de opstellers van de verdragen hebben gemaakt om die stabiliteit te garanderen. De fundamentele keuze die gemaakt is in Maastricht is dat lidstaten elkaar in geval van problemen niet mochten helpen. Dat die fundamentele keuze vervolgens ietwat omslachtig in artikel 125 terecht is gekomen, doet daar niets aan af.

Het Hof had dus gemakkelijk met een beroep op de tekst van artikel 125 zijn stempel van goedkeuring kunnen zetten op het ESM-verdrag, maar een beroep op de bedoeling van artikel 125 is weinig overtuigend.

In de Europeesrechtelijke soap genaamd: “Mag dat eigenlijk wel?” is het nu wachten op de volgende aflevering: het eindoordeel van het Bundesverfassungsgericht over het ESM en het Fiscal Compact, waarin ook de vraag aan bod zal komen of de ECB in de crisis ultra vires heeft gehandeld. Wat een cliffhangers!

Marijn van der Sluis

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: